Prezent na Dzień Babci i Dziadka, który z pewnością zrobi wrażenie, to ten sentymentalny – uwzględniający stosunek emocjonalny do dziadków i wywołujący wspomnienia. Polecamy, na przykład:

album rodzinny ze zdjęciami wnuków, dziadków i wszystkich innych ważnych osób – warto okrasić go zabawnymi anegdotami, cytatami i tym, co wywoła szczery uśmiech,

personalizowany kalendarz ścienny, który będzie codziennie przypominał dziadkom o wnukach – umieść w nim zdjęcia, cytaty i anegdoty, jak w rodzinnym albumie – wzruszenie gwarantowane,

cyfrowa ramka na zdjęcia – taka, która wyświetla pokaz fotografii – być może zaskoczy dziadków, którzy niekoniecznie spotkali się z taką formą ramek, a dodatkowo będą chętnie na nią spoglądać, przywołując miłe wspomnienia,

personalizowane kubki, poduszki, koce – z fotografiami wnuków – polecamy stworzyć zabawny kolaż!

Praktyczne, przydatne, wygodne

Jeżeli wiesz, że babci i dziadkowi przypadną bardziej do gustu prezenty pragmatyczne, użyteczne, postaw na przykład na:

zestaw ciepłych szlafroków i kapci – możesz dobrać je kolorystycznie tak, by dziadkowie mieli niemal identyczne egzemplarze, co dodatkowo będzie zabawne,

poduszki ortopedyczne – w sklepach znajdziesz mnóstwo modeli dedykowanych osobom z problemami ze snem, z bólami szyi czy kręgosłupa,

książki albo czytniki e-booków czy abonament w serwisie z audiobookami – dziadkowie mają zapewne dużo czasu, warto im więc go uprzyjemnić,

zestawy suplementów diety dostosowanych do ich potrzeb – wpływających na pracę serca, na pamięć i koncentrację, poprawę wzroku, regulację ciśnienia,

akcesoria kuchenne ułatwiające codzienność – jeżeli dziadkowie gotują, z pewnością docenią wielofunkcyjnego robota siekającego, mieszającego i mielącego, albo airfryer, który pozwoli odkryć im kuchnię na nowo!

A może coś całkiem innego?

Oto nasze propozycje na nieszablonowe prezenty dla babci i dziadka, które mogą pomóc ich zaktywizować i wzbudzić w nich chęć do poznawania nowych rzeczy:

voucher na zajęcia kreatywne – na przykład z ceramiki, szydełkowania czy akwareli, dzięki czemu dziadkowie mogą poczuć w sobie nutkę artystyczną i zechcieć zająć wolny czas czymś kreatywnym,

kurs gotowania – dla tych, którzy na emeryturze pragną oddać się kuchennej pasji i jeszcze bardziej rozpieszczać wnuki,

voucher do SPA – być może dziadkowie nigdy nie byli w miejscu, w którym zostaną wymasowani, wypielęgnowani i naprawdę mocno odpoczną, co na pewno poprawi im nastrój i być może wprowadzi nowe rytuały w życie,

bon na szaloną aktywność – na przykład lot samolotem, skok ze spadochronem czy na bungee, jeżeli nie ma przeciwwskazań zdrowotnych – jak nie teraz, to kiedy?!

Trzymamy kciuki za udane wybory prezentowe!

FOTO: Agrohorti Media

IX Forum Rolników i Agrobiznesu

Kobiety działające na wsi potrzebują wzmacniania, by z odwagą pokazywać swoje nietuzinkowe umiejętności – bardzo często przekute w imponujące dzieła czy produkty. Tworzą, aktywizują, żyjąc w zgodzie z własnym wewnętrznym kodem – choć dotarcie do tego miejsca nie było łatwe. O tym, jak wiele trudności napotykały liderki polskiej wsi, pięknie opowiadała Maria Sikorska, prezeska Stowarzyszenia Liderki Innowacji, dziennikarka telewizyjna i autorka programu „Z klimatem i z pasją”. Wymieniając kolejne przykłady rolniczek, nie zawsze z powołania, stworzyła obraz współczesnej kobiety wsi, która ma wizję i odwagę, aby działać. Maria Sikorska wierzy, że kobiety są pełne kreacji i determinacji, dlatego mają tak olbrzymi wpływ na zmiany na współczesnej wsi: – Co czwarte gospodarstwo w Polsce jest prowadzone przez kobiety. Działajmy z pasją i róbmy to, co kochamy! – podkreślała.

Redaktor naczelna Top Agrar Polska Maria Walerowska (po lewej) wraz z prelegentką Marią Sikorską (po prawej), prezeską Stowarzyszenia Liderki Innowacji, na sesji Kobiety w Agrobiznesie.

FOTO: Maria Khamiuk

Kobiety nadają ton w agrobiznesie i kształtują społeczne życie wsi

Dr Karolina Frąckowiak, prezeska Yara Poland, swoim wystąpieniem starała się pokazać, że kobiety choć mają trudniejszą drogę do osiągania sukcesu, bo wciąż mierzą się ze stereotypowym postrzeganiem i zaniżaniem kompetencji, to dzięki wsparciu innych kobiet i wierze w siebie, mogą spełniać marzenia i osiągać sukcesy w branży – Rower to symbol życia, zawsze mamy pod wiatr. My kobiety zawsze mamy bardziej pod górkę niż panowie. Dlatego zawsze, gdy widzę kobietę jadąca na rowerze przepełnia mnie radość – mówiła Dr Karolina Frąckowiak.

Przeczytaj także: Ruinersi – kupują stare domy na wsi i zaczynają od nowa!

Sesja Kobiety w Agrobiznesie

Karolina Suska z Sieci Liderek Wiejskich przedstawiła inspirującą prezentację pt. Kobiety łączą się i aktywizują wieś – Sieć Liderek Wiejskich fundamentem społecznego rozwoju obszarów wiejskich – i uświadomiła wszystkim słuchającym, jak ważny jest networking i wspólne działanie kobiet. – W pierwszej edycji projektu "Sieć liderek wiejskich" wzięło udział 25 kobiet z 25 KGW. Jednak to namiastka. Do rekrutacji na 40 miejsc zgłosiło się ponad 900 osób. To pokazuje jak bardzo chcemy rozwijać wiedzę i pozyskiwać kontakty – podkreślała Karolina Suska. Rolniczki, które już skorzystały z możliwości uczestniczenia w projekcie, miały okazję do wymiany doświadczeń i pogłębiania wiedzy z interesującego je obszaru, a dzięki nowym znajomościom zaczęły działać na większą skalę.

Sesja Kobiety w Agrobiznesie – kobiety, które inspirują

Motywuje także historia Agaty Króliczak, rolniczki, producentki serów SER-ce Jadzi, która podzieliła się swoją drogą do sukcesu. Początkowo chciała pomóc rodzicom, gdy widziała, że w pandemii sprzedaż serów spadła. To dlatego wystawiła ogłoszenie na jednym z lokalnych portali, że sprzedaje sery. – Od tego zaczęła się moja historia i pasja do tego, co robię. Teraz prężnie działam na social mediach i pokazuje swoje życie na wsi. Wiara w potencjał produktu, to bardzo ważne. Gdy słyszę, że moje produkty są świetne, ściska mnie za serce – mówiła producentka serów.

Prelegentka sesji Kobiety w Agrobiznesie Agata Króliczak, rolniczka i producentka serów "Ser-ce Jadzi".

FOTO: Maria Khamiuk

Sesja Kobiety w Agrobiznesie – debata

Na zakończenie Panie wystąpiły w debacie, którą poprowadziła dr Maria Walerowska – redaktor naczelna top agrar Polska. Do rozmowy dołączyły Agnieszka Sendor, rolniczka, twórczyni marki Pstrąg Ojcowski i Jolanta Nawrocka, przewodnicząca Rady Kobiet przy Krajowej Radzie Izb Rolniczych, która przyznała, że kobiety są siłą! Podkreślała jednak, że bardzo ważne, w jej przypadku, było wsparcie męża-rolnika w jego pracy, ponieważ kobiety wnoszą zupełnie inne wartości – pomoc ze strony rodziny powinna być kluczowa. – Będąc także jedyną kobietą w zarządzie KRIR również nie czuję się dyskryminowana. Tworzę wartość dodaną w męskim świecie – podsumowała. Agnieszka Sendor, specjalistka od budowania marki w rolnictwie, przyznała, że ta nie różni się niczym od tworzenia marki w innych branżach. Niestety, w naszym kraju mamy sporo do nadrobienia, ponieważ zdaniem współzałożycielki Pstrąga Ojcowskiego, Polkom wpaja się od dziecka, że nie powinny się przechwalać.

Fot. Maria Khamiuk

Ruinersi w Polsce

Remont wiejskiego domu 

Stary dom na wsi

Stare domy mają duszę i… wiele niespodzianek!

Ruinersi remontują z szacunkiem  

Ruinersi w sieci

Ruinersi to fani starych domów, wiejskich niecodziennych krajobrazów, tego co dawne, ale wciąż żywe i autentyczne. To amatorzy odnawiania i nadawania nowego życia miejscom i przedmiotom, które powstały wiele lat temu, ale wciąż mogą służyć kolejnym pokoleniom. Ruinersi to także osoby, które porzuciły życie miejskie, by zgłębić uroki wiejskich przestrzeni z dala od hałasu i wielkomiejskiego zgiełku.

Ruinersi w Polsce

Trend na kupowanie starych wiejskich domów do remontu nasilił się w okresie pandemii. To wtedy wiele osób zrozumiało, jak bardzo tęskni do natury i nieskrępowanego miejskimi zasadami życia w zgodzie z własnym wewnętrznym kodem. Na tego typu zmianę decydują się najczęściej osoby przemęczone miejskim życiem, po wielu latach w korporacji, biegu i bytowaniu w przebodźcowanym środowisku. Takim decyzjom sprzyja także wiek, po magicznej czterdziestce wiele osób chce odmienić swoje życie. W pewnym momencie atrakcje, jakie oferuje duże miasto (kina, teatry, koncerty, spotkania w klubach) przestają cieszyć i wystarczać. To dobry moment na to, aby przewartościować swoje życie i zacząć je od nowa, w nowym miejscu, w nowym-starym domu. Taka sytuacja nie musi wywracać życia zawodowego do góry nogami – wiele firm oferuje przecież możliwość pracy zdalnej. Sporo osób będących freelancerami wybiera taki model życia – praca z domu, z ogrodu, w otoczeniu starych drzew jest niezwykle smacznym kąskiem.

Przeczytaj także: Alarmujące dane: coraz więcej ludzi opuszcza wsie!

Remont wiejskiego domu 

Nieśpieszne życie poza schematem dyktowanym przez korki, pracę od 8 do 16, wariackie tempo i zajęcia pozalekcyjne dzieci to wizja atrakcyjne.Ruinersi miejskie przyzwyczajenia zamieniają na innym rodzaj wyzwań. Bo przecież odrestaurowanie budynku, który najczęściej popadł w ruinę, wcale nie jest łatwe, ani przyjemne. Ruinersi mają swoje własne trudności, ale przyświeca im jasny cel – własny dom na wsi, a do tego z duszą. Marzenie o sielankowym poranku z kubkiem kawy na tarasie nie od razu jest możliwe – remont może przeciągać się długimi miesiącami.

Stary dom na wsi

W jaki sposób ruinersi pozyskują nieruchomości? Przede wszystkim przeglądają ogłoszenia sprzedaży domów w odpowiednich lokalizacjach, np. na Mazurach, na Śląsku, czy na wsiach położonych w malowniczych regionach Polski. Czasami wiadomości o niezwykłym domu roznoszą się jak zapach ciepłych bułeczek za pomocą mediów społecznościowych lub są przekazywane z ust do ust i nagle trafiają do potencjalnych ruinersów. Dla wielu osób kupno starego domu to największe marzenie. Nie każdy chce zbudować nowy dom, czy kupić budynek od dewelopera.  

Stare domy mają duszę i… wiele niespodzianek!

Aby nie popaść w zbytnie idealizowanie tego fenomenu, no bo przecież powszechnie wiadomo, że stare domy mają niesamowity potencjał i wiele ciekawych rozwiązań architektonicznych, to jednocześnie są pełne niespodziewanych pułapek. Początkowo może wydawać się, że budynek jest w dobrym stanie, aby po czasie ujawnić swoje prawdziwe oblicze. Na tym odkryciu może ucierpieć budżet domowników... Odnowić można nie tylko stary dom, ale także stodołę, inne budynki gospodarcze, czy nawet opuszczony dworek. Co ciekawe, ruinersi powołują do życia także niebanalne miejsca spotkań i mają ambicje na tworzenie ośrodków z potencjałem kulturotwórczym.

Przeczytaj także: Zmienili stodołę w dom! Modern barn – moda na piękne wiejskie domy!

Ruinersi remontują z szacunkiem  

Ruinersi zawsze starają się dopasować swoją wizję do tego, co wokół. Ich projekt nie może stanowić realizacji wyłącznie swojego widzimisię, preferują wpisanie się do zastanej rzeczywistości, w poszanowaniu otoczenia, kontekstu miejsca, krajobrazu, stylu architektonicznego.

Ruinersi w sieci

Mazurscy Ruinersi (& Friends), czy Ruinersi na Dolnym Śląsku – to grupy założone na Facebooku, skupiające pasjonatów odnawiania starych domów. To źródło rzetelnych i popartych doświadczeniami informacji. Ewa Bakota, która również przeprowadziła się do niegdyś zrujnowanego domu, tworzy także autorski podcast “Ruinersi. O życiu z dala od miasta”, dzieląc się ciekawymi spostrzeżeniami ze swojego życia. Fenomen ruinersów jest coraz większy, a jego zwolennicy mają potrzebę wzajemnego kontaktu.

Fot. otwarcia envato elements

• Dlaczego zapewnienie seniorom na wsi opieki jest ważne?
• Cele programu “Dać to, czego naprawdę potrzeba”
• Jakie są wnioski z programu “Dać to, czego naprawdę potrzeba”?
• Systemowa opieka nad seniorami to wymóg przyszłości

Dlaczego zapewnienie seniorom na wsi opieki jest ważne? 

Społeczeństwo europejskie szybko się starzeje. Niebawem problemy osób starszych i schorowanych będą stanowiły niezwykle istotną kwestię. Nie do pominięcia są kwestie, związane z życiem starszych ludzi na wsi, gdyż tereny wiejskie to 77 proc. powierzchni UE. Tymczasem opieka nad takimi osobami stanowi wyzwanie. W Polsce dostęp do opieki lekarskiej na wsi jest 2-2,5 raza gorszy niż w miastach. 

Przeczytaj także: Demencja – nigdy nie jest za późno na leczenie!

Cele programu “Dać to, czego naprawdę potrzeba”

Nad problemem opieki nad starszymi osobami na wsi pochyliła się Fundacja Hospicjum Proroka Eliasza w Michałowie, która stworzyła projekt “Dać to, czego naprawdę potrzeba. Innowacyjny model profesjonalnej opieki domowej nad osobami zależnymi, nieuleczalnie i przewlekle chorymi oraz wsparcia ich opiekunów na terenach wiejskich”. 

“Celem projektu było zbadanie nowatorskiego podejścia do zapewnienia długoterminowej opieki dla osób starszych, zależnych oraz przewlekle i nieuleczalnie chorych, szczególnie na trudnych terenach wiejskich, które są silnie dotknięte procesami depopulacji i szybkiego starzenia się społeczeństwa” - możemy przeczytać na stronie Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich. 

Jakie są wnioski z programu “Dać to, czego naprawdę potrzeba”?

Fundacja Hospicjum Proroka Eliasza była liderem projektu. Uczestnikom wyznaczono cele związane ze stworzeniem sprawnego, nowoczesnego systemu opieki, skrojonego według potrzeb seniorów na wsi, jednak niezależnie od ich schorzeń. 

Przeczytaj także: Jak pomagać chorym osobom starszym na wsiach? Prorok Eliasz szyje opiekę na miarę 

Wnioski z realizacji programu skupiają się wokół tego, że aby móc pomagać wiejskim seniorom, potrzebne jest stworzenie sieci hospicjów, które zatrudnią interdyscyplinarne zespoły, złożone z lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, opiekunek, dietetyka i psychologa. Hospicja nie mogą jednak działać w próżni, stąd konieczne jest także budowanie współpracy na gruncie lokalnym z organizacjami typu formalnego oraz nieformalnego. Organizatorzy wyszli także z inicjatywą utworzenia stanowiska Koordynatora Opieki Osób Zależnych (KOOZ), który identyfikował potrzeby podopiecznych oraz ich rodzin, a następnie kontaktował się z instytucjami zewnętrznymi, które mogły zapewnić im pomoc. 

Systemowa opieka nad seniorami to wymóg przyszłości

Tak stworzony system spełnia zadania z zakresu polityki społecznej i ochrony zdrowia. Wdrażanie bliźniaczych programów może niebawem okazać się wiodącym trendem, gdyż liczba starszych osób na wsi, zmagających się z kłopotami zdrowotnymi i wymagających pomocy i opieki, drastycznie rośnie z roku na rok. Zdaniem autorów projektu, kluczowe jest działanie na poziomie samorządów lokalnych i sprawna współpraca między instytucjami.

Przeczytaj także: Nowe świadczenie od ZUS: renta wdowia. Kto może na nią liczyć? Ile wyniesie?

źródło: KSOW

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Organizowana przez Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Strusy rocznica zacznie się Mszą św. polową o godz. 13:00 przy pomniku. Podczas obchodów będzie można wziąć udział w tworzeniu kapsuły czasu, zostanie odsłonięty wybudowany przez mieszkańców wsi pomnik oraz poświęcony krzyż. OSP Hołubla przygotuje dla gości możliwość przejażdżki starymi pojazdami. W trakcie wydarzenia będzie można również wysłuchać wykładu dr Tomasza Jaszczołta. Organizatorzy przewidują również słodki poczęstunek dla gości, a strażacy przygotują bigos. Jubileusz zostanie przygotowany w całości przez mieszkańców wsi.

Nie zabraknie również atrakcji dla dzieci. Wcześniej ogłoszony został konkurs rysunku „Najpiękniejsze miejsce w Strusach”. Prace konkursowe włożone zostaną do kapsuły czasu. Najmłodsi wezmą udział w sadzeniu dębów, które upamiętnią okrągły jubileusz. Ponadto, na terenie obchodów będzie dostępny plac zabaw dla dzieci.

Strusy to wieś o wyjątkowej historii

Licząca ok. 100 mieszkańców wieś jest niezwykle zgrana, o czym mówią mieszkańcy w wywiadzie dla portalu siedlce.podlasie24.pl. Mieszkańcy samodzielnie przygotowują obchody jubileuszu 600-lecia istnienia wsi. Do dziś mieszka tam rodzina Strusów, wywodząca się od osadnika, który przybył do Strus.

Oprac Sandra Matus

fot. podlasie24.pl/Facebook

Źródło: siedlce.podlasie24.pl, strus.org/ 

Pyszne obiadki u babci

FOTO: Narodowe archiwum Cyfrowe

Wspomnień czar – wakacje na wsi 

– Na wsi u babci było najfajniej. Babcia na śniadanie robiła ser biały, w takiej białej gazie. Do tego dochodził pomidor z ogródka i wielki chleb, który babcia kroiła na piersi wielkim nożem. Po śniadaniu zabawa aż do wieczora. Chodzenie po polach, szukanie skarbów, podchody. W razie głodu – chodziło się do ogródka po marchewkę prosto z ziemi, czy czereśnie z drzewa. Przed spaniem nacieranie octem, aby komary nie cięły i mycie zębów przy świetle księżyca. To były czas – wspomina Anna, dzisiejsza czterdziestolatka.

Tak wyglądały wakacje na wsi w czasie PRL-u!

FOTO: Narodowe archiwum Cyfrowe

Wczesne pobudki – wakacje na wsi 

W czasach PRL-u i w latach 90. dzień na wsi zaczynał się dużo wcześniej. Młodzież wstawała wcześnie rano, ponieważ chciała razem z dziadkami zająć się zwierzętami i zjeść pyszne wiejskie śniadanie. Choć wyjście z krowami na pole obarczone było wstawaniem po szóstej, sporo dzieci wyczekiwało tego momentu.

Zbieranie owoców!

FOTO: Narodowe archiwum Cyfrowe

Wakacje w PRL-u

Jak wyglądały wczasy w czasach PRL-u?

W ciągłym ruchu – wakacje na wsi 

Dzień mijał szybko, dzieci bawiły się na podwórku, pobliskich polach, w ogrodach, na łąkach. Niektóre pomagały babci w pieleniu i zrywaniu owoców. Doskonale widać to na zdjęciach z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Tak wyglądały wakacje na wsi w czasie PRL-u!

FOTO: Narodowe archiwum Cyfrowe

Co obecnie można robić na wsi podczas wakacji?

Jest wiele sposobów na kreatywne spędzanie czasu, np. zabawa w podchody, kąpiele w basenie ogrodowym, błotna kuchnia, gra w zbijaka, wyprawy leśne, zbieranie polnych kwiatów i ich suszenie, budowanie namiotu z patyków, wspólne ognisko wieczorem, piknik na trawie w ciągu dnia, uprawianie ogródka, szukanie owadów z atlasem, pomoc przy opiece nad kurami, krowami, kaczkami.

Pomoc w kuchni!

FOTO: Narodowe archiwum Cyfrowe

Angelika Drygas

fot. NAC - Narodowe Archiwum Cyfrowe

Z badań statystycznych przeprowadzonych w 2021 r. wynika, że w Polsce jest więcej kobiet (51,7 proc.) niż mężczyzn (48,3 proc.). Na obszarach wiejskich mieszka około 40 proc. mieszkańców naszego kraju. Współczynnik feminizacji określa, ile kobiet przypada na 100 mężczyzn w danym obszarze. Podczas III etapu „Monitoringu rozwoju obszarów wiejskich” stwierdzono, że średnio na 100 mężczyzn z tych obszarów przypada 91 kobiet. Wyniki badań zostały opublikowane jesienią 2018 roku, jednak od 2012 r. MROW obserwuje, że dane te znacząco się nie zmieniają. Oznacza to, że na wsiach było i nadal jest więcej mężczyzn niż kobiet.

Dlaczego kobiety wyjeżdżają ze wsi?

Najczęstszym powodem migracji ze wsi do miast są względy ekonomiczne i płeć nie gra tu roli. Kobiety jednak są mniej zainteresowane pracą w obszarach rolniczych. 

Wskazuje się również na problemy związane z edukacją i samorozwojem. Na obszarach wiejskich rzadko jest szansa na uzyskanie wykształcenia wyższego niż średnie. Przez to ogólnie młodzi ludzie wyjeżdżają do miasta, w tym kobiety, u których zauważane są większe ambicje związane ze zdobywaniem kwalifikacji. Podczas nauki w mieście nawiązują nowe znajomości, znajdują miejsce zamieszkania i pracę, co sprawia, że po uzyskaniu świadectwa czy dyplomu nie wracają już do rodzinnych miejscowości.

Braki w infrastrukturze powodem wyjeżdżania kobiet ze wsi

Należy zwrócić uwagę na utrudnioną komunikację i braki w infrastrukturze społecznej. Jak wskazują badania, dla kobiet decydujących się założyć rodzinę to właśnie ona jest najważniejsza. Dlatego w miejscach, gdzie brakuje ośrodków opiekuńczo-wychowawczych, takich jak żłobki czy przedszkola, nie mają szans na podjęcie kariery zawodowej. Podobny problem jest ze znalezieniem opieki dla osób starszych, szczególnie gdy wymagają specjalistycznej pomocy.

Ponadto gdy w danym gospodarstwie domowym realizowany jest tradycyjny model rodziny, kobiety nie wykonują jedynie prac w gospodarstwie, ale zajmują się też domem – opiekują się dziećmi, sprzątają, gotują itp.

Czy to oznacza, że kobiety nie lubią wsi?

Kobiety są zadowolone z życia na wsi, mimo niedogodności takich jak gorszy dostęp do sieci gazowej i kanalizacyjnej, utrudnionego dostępu do ośrodków sportowych, kultury i rozrywek. Ważny jest dla nich kontakt z przyrodą, poczucie bezpieczeństwa oraz możliwość wzięcia oddechu na świeżym powietrzu. Nie chodzi zatem o niechęć tej płci do wiejskiego życia, lecz o wiele niedociągnięć, które je utrudniają.

Dlaczego migracje kobiet ze wsi do miast są problemem?

Na opuszczenie wsi decydują się przede wszystkim młode kobiety w wieku produkcyjnym. Starsze postanawiają zostać, gdyż są bardziej przywiązane do swojego pochodzenia. Z tego powodu na obszarach wiejskich wielu mieszkańców to osoby w wieku poprodukcyjnym, które jeszcze podejmują się prac rolniczych, lecz niedługo będą potrzebowały opieki ze strony innych.

Z powodu braku kobiet na wsiach, wielu mężczyzn nie może znaleźć w swojej miejscowości partnerki i założyć z nią rodziny. Wpływa to na ich samopoczucie, wzrost przestępstw oraz skłonności do ryzykownych działań seksualnych.

Czy można odwrócić trend ucieczki ze wsi?

Ucieczkę kobiet ze wsi da się odwrócić, jednak nie jest to łatwe. Powinny pojawić się odgórne działania. Przede wszystkim należałoby aktywizować kobiety z obszarów wiejskich, poprawić komunikację (która częściowo zaradzi problemowi z dostępem do edukacji oraz ośrodków opiekuńczo-wychowawczych). Warto też uświadamiać kobietom, jakie mają do wyboru ścieżki kariery na wsi w obszarach pozarolniczych. Powinny wiedzieć, że mogą podjąć się samozatrudnienia oraz zakładania własnych przedsiębiorstw, w czym pomocne może okazać się np. informowanie o dofinansowaniach z funduszy unijnych. Kobiety na wsiach powinny mieć szansę na stałe dochody, aby mogły być niezależne finansowo. Powinno się również zaznaczać równość płci w środowiskach wiejskich.

Teresa Karwacka

fot. envato elements

Obecne kwoty, które należy zapłacić za wypoczynek nad morzem czy w górach sięgają kilku tysięcy, co przyczynia się do wielomiesięcznych przygotowań do wyjazdu i wymusza odkładanie pieniędzy. W PRL-u to było oczywiste, że na wakacje trzeba pojechać, a wszystko z powodu dofinansowań, z których mogli korzystać ludzie. Miejscem wypoczynku były ośrodki zakładowe, których w Polsce nie brakowało. Dodatkowo pracownicy spędzali urlopy w obiektach Funduszu Wczasów Pracowniczych. Często wybieraną formą wypoczynku były pola namiotowe lub domki letniskowe. Każdy z pracowników mógł również liczyć na dofinansowanie z funduszu socjalnego, dzięki czemu z wypoczynku mógł skorzystać każdy.

Wczasy w PRL-u

FOTO: Nac

Jak dzieci spędzały wakacje w PRL-u?

Dzieci w PRL-u często były wysyłane przez rodziców na kolonie lub obozy harcerskie. Turnusy z reguły trwały 4 tygodnie i najczęściej mieściły się w szkołach lub schroniskach młodzieżowych. Dla harcerzy wakacje były czasem wędrówek po Polsce i zwiedzania malowniczych okolic. Choć na takich koloniach i obozach dzieci nie mogły liczyć na rarytasy kulinarne, to nawet zwykła mielonka, paprykarz szczeciński i zupki w proszku smakowały wybornie.

Wczasy w PRL-u

FOTO: Nac

Wczasy w PRL-u

FOTO: Nac

Z jakich luksusów korzystali bogaci ludzie w PRL-u?

Osoby z tzw. "wyższych sfer", które było stać na wyjazd wakacyjny nawet bez pobierania świadczeń pracowniczych, jako cel podróży najczęściej wybierały morze i góry. Miejscowościami odwiedzanymi przez liczne grupy bogatych turystów były Zakopane, Krynia i Sopot.

Wczasy w PRL-u

FOTO: Nac

Dziś już nie ma takich wczasów, jak kiedyś

Czas wakacji w PRL-u minął bezpowrotnie. Dzisiejsze wczasy odbiegają standardem od tych z przeszłości. Kiedyś z utęsknieniem wyczekiwano powrotu dzieci, rodziców czy listonosza z pocztówką z gór lub znad morza, dziś wystarczy sms i zdjęcie w sieci, by wiedzieć, czy pada słońce, czy wieje wiatr...

Wczasy w PRL-u

FOTO: Nac

Oprac. Justyna Czupryniak

Według zwyczaju w dzień Zielonych Świątek należy "umaić" wykorzystując do tego zielone gałązki. Data obchodów przypada na 50 dni po Wielkanocy, dlatego w tym roku Święto Zesłania Ducha Świętego jest obchodzone 28 maja. Często nazywane "Pięćdziesiątnicą" święto jest obchodzone w czasie, gdy przyroda jest najbardziej zazieleniona. W domach, kościołach i obejściu pojawiają się gałązki młodych brzózek i dębiny.

Z jakiej okazji obchodzone są Zielone Świątki?

Jak sama nazwa wskazuje, Święto Zesłania Ducha Świętego jest obchodzone na chwałę Ducha Świętego i upamiętnia jego zstąpienie na apostołów, o którym można przeczytać w Nowym Testamencie. Z treści Biblii wynika, że do tego wydarzenia doszło w Jerozolimie, kiedy obchodzono żydowskie święto Szawuot, które kultywowano na pamiątkę otrzymania przez Izraelitów Tory na górze Synaj.

Jakie znaczenie mają Zielone Świątki?

Święto Zesłania Ducha Świętego oznacza zakończenie okresu wielkanocnego. Dla chrześcijan ma znaczenie szczególne, ponieważ jest symbolem narodzin Kościoła będącego duchową wspólnotą wierzących w Jezusa Chrystusa.

Jakie tradycje wiążą się z Zielonymi Świątkami?

Z obchodami Zielonych Świątek wiąże się kilka tradycji, które są wciąż kultywowane. Do głównych obrzędów chrześcijańskich zalicza się procesja wokół kościoła z zielonymi gałązkami, które są symbolami owoców Ducha Świętego, czyli:

• miłości,
• radości,
• pokoju,
• cierpliwości,
• dobroci,
• łagodności,
• wierności,
• powściągliwości.

Na wsiach praktykuje się również przystrajanie domów i budynków przyniesionymi z kościoła zielonymi gałązkami, ale również organizowanie imprez plenerowych.

Atrybuty Zielonych Świątek

Zielone Gałązki z czasem usychają, tracą liście i stają się stare, dlatego w tradycji symbolizują odrodzenie życia, plenności i dobrego urodzaju. Znaczenie przypisane gałązkom od wieków pozostaje niezmienne.

Pogańskie wierzenia w Zielone Świątki

Pomimo tego, że mieszkańcy wsi od zawsze byli najbardziej wiernymi wyznawcami Chrystusa, to w ich tradycji nigdy nie brakowało przestrzegania pogańskich zwyczajów. W kulturze ludowej zielone gałązki stanowią symbol ochrony przed czarami i działaniem zarazy oraz zła, stąd wywodzi się zwyczaj majenia domów, obejść i zwierząt. Zielone Gałązki są wtedy zatykane za święte obrazy i drzwi budynków.

Zielone Świątki na wsi

Obchody Święta Zesłania Ducha Świętego na wsi wiązały się również z rozsypywaniem w izbach i na podwórzu tataraku. Według podań gospodarze mieli w zwyczaju przystrajać również poroża zwierząt wychodzących na pastwiska, które następnie poganiano batami.

Zielone Świątki dziś

Współcześnie obchody Zielonych Świątek wiążą się głównie z mszą świętą i uczestnictwem w procesji, podczas której wierni trzymają gałązki. Rzadko zdarza się, by rolnicy wciąż maili zabudowania gałązkami, jednak w niektórych częściach Polski się to zdarza.

oprac. Justyna Czupryniak

Dla NIKiWD kultura ludowa, a także lokalna muzyka i taniec mają ogromne znaczenie. Ogłoszenie programu "Potańcówki Wiejskie" ma na celu wzmocnienie i upowszechnienie idei organizowania spotkań o tematyce ludowej przez lokalne społeczności. Dzięki podjęciu takich działań młode pokolenie zyska szansę na poznanie wartości rodzimych tradycji i zrozumie, jak ponadczasowe są jej elementy. Członkowie Instytutu mają nadzieję na to, że program "Potańcówki Wiejskie" umożliwi również wsparcie lokalnych artystów i wykonawców, którzy chcą ocalić od zapomnienia muzykę tradycyjnej, polskiej wsi.

Kto może ubiegać się o dofinansowanie na "Potańcówki Wiejskie"?

O dofinansowanie z programu "Potańcówki Wiejskie" mogą się ubiegać następujące grupy osób:

• koła gospodyń wiejskich,
• ochotnicze straże pożarne,
• organizacje pozarządowe (inne niż wymienione powyżej),
• samorządowe instytucje kultury.

Na co można przeznaczyć dofinansowanie z programu "Potańcówki Wiejskie"?

NIKiDW dofinansowuje organizację potańcówek wiejskich, których głównym celem jest zaproszenie do spotkań społeczności wiejskich i krzewienie lokalnego repertuaru muzyki ludowej. Koniecznym do spełnienia wymogów warunkiem, jest zaproszenie do udziału wykonawców tradycyjnej muzyki danej społeczności lokalnej w odniesieniu do miejsca, gdzie odbywałaby się potańcówka. Rekomendowane jest podkreślanie strojów ludowych i roli lokalnej gwary.

Pieniądze z dofinansowania na "Potańcówki Wiejskie" można przeznaczyć na:

• wynagrodzenia/honoraria muzyków, występujących w ramach realizacji zadania, wykonujących lokalny, miejscowy repertuar tradycyjnej muzyki wiejskiej (z wyłączeniem wynagrodzeń pracowników etatowych beneficjenta zatrudnionych na podstawie umowy o pracę,
• pokrycie kosztów wynajmu obiektu, pomieszczeń, przestrzeni na potrzeby realizacji zadania (z wyłączeniem kosztów czynszu najmu za obiekty, pomieszczenia, przestrzenie posiadane przez beneficjenta przeznaczone na jego działalność oraz kosztów wynajmu pomieszczeń na potrzeby biurowe),
• pokrycie kosztów wynajmu parkietu, sceny, niezbędnych do realizacji zadania: w tym montaż, demontaż parkietu, sceny. Wynajem niezbędnego sprzętu i wyposażenia (np. oświetlenie, nagłośnienie; z wyłączeniem kosztów wynajmu wyposażenia będącego już w posiadaniu beneficjenta i wykorzystywanego w jego standardowej działalności oraz napraw, np. sprzętu oraz prac i robót budowlanych),
• pokrycie kosztów dostosowania przestrzeni do realizacji zadania: zakup, wynajem, montaż, demontaż elementów o charakterze dekoracyjnym (koszty nie mogą przekroczyć 10% całego dofinansowania),
• pokrycie kosztów podróży/transportu, noclegów i wyżywienia osób zaangażowanych w realizację zadania (np.: muzycy, wolontariusze),
• pokrycie kosztów promocji (np. grafiki, druki, ich kolportaż),
• pokrycie kosztów dokumentacji/rejestracji, realizacji zadania (filmowa, dźwiękowa, zdjęciowa),
• pokrycie kosztów BHP: wynajem sanitariatów, zabezpieczenie medyczne i ppoż., ochrona, sprzątanie.

Ile jest dofinansowania z programu "Potańcówki Wiejskie"?

NIKiDW na całe przedsięwzięcie przeznaczy ogółem 500 tys. zł. Zainteresowani wzięciem udziału w programie mogą ubiegać się o dofinansowanie na poziomie 100%, którego maksymalna kwota może wynieść 10 tys. Zł.

Od kiedy trwa nabór wniosków o dofinansowanie na "Potańcówki Wiejskie"?

Nabór wniosków na "Potańcówki Wiejskie" rozpocznie się 22 maja 2023 r. i zakończy się 16 czerwca 2023 r. Po zakończeniu terminu składania dokumentów wnioski zostaną rozpatrzone pod względem formalnym i merytorycznym. Ogłoszenie wyników zostało zaplanowane na koniec lipca. Potańcówki, które zostaną dofinansowane z programu, powinny odbyć się w terminie od sierpnia do października 2023.

Jak złożyć wniosek na "Potańcówki Wiejskie"?

Istnieje wyłącznie jedna możliwość złożenia wniosków o dofinansowanie organizacji "Potańcówek Wiejskich" poprzez elektroniczny generator wniosków Witkac. Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek, jednak ma prawo do ubiegania się w nim o dofinansowanie więcej niż jednej potańcówki, pod warunkiem, że nie przekroczy kwoty 10 tys. zł.

oprac. Justyna Czupryniak

Wierzący Polacy po śmierci bliskich najczęściej decydują się na tradycyjną mszę świętą, w której trakcie zmarły spoczywa w trumnie, a po zakończonym nabożeństwie jest przewożony w kondukcie żałobnym na cmentarz parafialny. Rzadko, lecz jednak zdarza się, że ksiądz nie godzi się na pochówek zmarłego i nie jest to jego, "widzi mi się". W niektórych sytuacjach duchowny jest zmuszony do odmówienia odprawienia mszy za zmarłego, ponieważ zabrania mu tego prawo kanoniczne.

Kiedy ksiądz może odmówić pogrzebu katolickiego?

Kwestie regulujące pogrzeb katolicki są zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego i zakazują odprawienie mszy świętej żałobnej w następujących przypadkach:

• heretyków, czyli osób, które tkwią w błędzie dotyczącym najważniejszych spraw wiary,
• apostatów, czyli osób, które otwarcie wystąpiły przeciwko wierze i świadomie podjęły decyzję o odejściu z Kościoła,
• schizmatyków, czyli osób, które świadomie odłączyły się od Kościoła, np. poprzez odejście do innej wspólnoty,
• jawnych grzeszników, których pogrzeb mógłby wywołać zgorszenie u wiernych,
• osób, które wybrały spalenie ciała z motywów przeciwnych wierze.

W powyższych przypadkach ksiądz ma prawo do odmówienia pochówku, ale wyłącznie w sytuacji, gdy zmarły pozostał aż do śmierci w niewierze lub innej wierze. Jeśli człowiek tuż przed śmiercią przystąpi do sakramentu pokuty i ma na to świadków, to ksiądz bez względu na to, jak dana osoba postępowała za życia, jest zobowiązany do odprawienia pogrzebu.

Kontrowersje wokół sprzeciwu księży

Sytuacje, w których księża odmawiają pogrzebów, nie są częste, jednak się zdarzają. W przypadku apostazji, czyli wyrzeczenia się wiary chrześcijańskiej ksiądz nie ma prawa do odmowy udzielenia pochówku, ponieważ nie jest to decyzja tożsama z zupełnym zaprzestaniem praktykowania. Ksiądz ma prawo do odmowy pochówku w sytuacji, gdy zmarły należał do grupy tzw. jawnych grzeszników, jednak interpretacja tego terminu nie jest jednoznaczna.

Czy ksiądz może odmówić pogrzebu dziecku, które zmarło przed planowanym chrztem?

W sytuacji, gdy rodzice zamierzali ochrzcić dziecko, jednak zmarło ono przed zaplanowanym przyjęciem sakramentu, ksiądz nie ma prawa do odmówienia chrztu.

Czy ksiądz może odmówić pogrzebu osoby, która popełniła samobójstwo?

Kapłan nie posiada również prawa do odmowy pochówku w przypadku osoby, która sama odebrała sobie życie. W takiej sytuacji sprzeciw jest możliwy wyłącznie, jeśli zmarły był zaliczany do grona jawnych grzeszników.

Kto nie może być pochowany na cmentarzu?

Polskie prawo regulowane ustawą z roku 1959 zapewnia zmarłym pochówek na każdym cmentarzu, również katolickim, bez względu na to, w jakiej relacji z kościołem pozostawał człowiek przed śmiercią. W Polsce są miejscowości, w których znajduje się wyłącznie cmentarz parafialny, dlatego w takich sytuacjach konieczne jest pochowanie niewierzących w świętym miejscu. W takiej sytuacji ksiądz ma jedynie prawo do nieudostępnienia kaplicy cmentarnej lub kościoła do przeprowadzenia pochówku.

oprac. Justyna Czupryniak

źródło: interia.pl

Przygotowując się do wyznania grzechów, warto pamiętać o 5 warunkach dobrej spowiedzi, dzięki którym będzie ona łatwiejsza. Postępując zgodnie z formułą, nie ryzykuje się np. zapomnienia grzechów.

Po pierwsze RACHUNEK SUMIENIA

Pierwszym z warunków dobrej spowiedzi świętej jest rachunek sumienia. Należy go wykonać przed przystąpieniem do spowiedzi. Stanowi on wyznanie grzechów przed sobą, przed Panem Bogiem i przed Kościołem. Dzięki przygotowywaniu takiego rachunku możemy spojrzeć na to, co zrobiliśmy źle i przemyśleć, co powinniśmy poprawić, by nie popełniać ich ponownie. Pytania, na które odpowiada się w rachunku sumienia, mogą być własne, ale można skorzystać również z gotowych, zawartych w każdym modlitewniku.

Po drugie ŻAL ZA GRZECHY

Żal za grzechy jest drugim warunkiem dobrej spowiedzi świętej i powinien zostać wykonany przy okazji przygotowywania rachunku sumienia, ponieważ nie jest możliwe przystąpienie do rozmowy z Panem Bogiem bez wzbudzenia w sobie żalu za popełnione, złe czyny.

Po trzecie MOCNE POSTANOWIENIE POPRAWY

Punktem trzecim warunków dobrej spowiedzi świętej jest mocne postanowienie poprawy. Zadanie to należy wypełnić, by umocnić chęć zmiany swojego życia.

Po czwarte SZCZERA SPOWIEDŹ

Szczera spowiedź stanowi czwarty z pięciu warunków dobrej spowiedzi świętej. Można do niej przystąpić po przygotowaniu rachunku sumienia, wzbudzeniu żalu za grzechy i postanowieniu poprawy. Dzięki spełnieniu trzech pierwszych punktów spowiedź będzie przemyślana, szczera oraz rzetelna. W trakcie spowiedzi nie należy zatajać grzechów, ponieważ doprowadzi to do jej unieważnienia.

Po piąte ZADOŚĆUCZYNIENIE PANU BOGU I BLIŹNIEMU

Zadośćuczynienie Panu Bogu i bliźniemu stanowi ostatni z warunków dobrej spowiedzi, które należy spełnić, by móc uzyskać pełne rozgrzeszenie. Z reguły jest to modlitwa, choć czasem zdarza się, że zadana pokuta jest bardziej złożona.

Formuła spowiedzi świętej

Wizyta w konfesjonale często bywa stresująca, co może doprowadzić do zapomnienia formuły spowiedzi świętej, dlatego warto zabrać ze sobą modlitewnik, w którym na pewno jest zapisana. Przy okazji książeczka do nabożeństwa przyda się również do odprawienia zadanej pokuty

oprac. Justyna Czupryniak

fot. envatoelements

Wsparcie dla sołtysów to rzecz całkiem nowa. Jeszcze do niedawna bowiem wiele osób nie wyobrażało sobie, by sołtys mógł takiego wsparcia potrzebować. Jednak osoby, które działają na tym stanowisku, dobrze wiedzą, że często jest to bardzo wymagające zadanie. Między innymi z tego powodu powstała internetowa grupa Sołtyski. I choć w nazwie grupy pada tylko forma żeńska, nie ma wątpliwości, że wsparcia potrzebują zarówno panie, jak i panowie sołtysi. 

Co trapi sołtysów i sołtyski? 

Funkcja sołtysa ma charakter społeczny i przez to nie ma obowiązków statutowych. Jego powinności są określone przez ustawy, umowy cywilnoprawne lub uchwały rady gminy. Z tego powodu osoby, które pełnią tę funkcję, często mają liczne wątpliwości, które pozornie wydają się błahe, jak np. kwestia tego, czy sołtys może mieć zwolnienie lekarskie i czy powinien informować o tym mieszkańców wsi, lub to, czy może on zorganizować kulig. Dla sołtysów, którzy chcą aktywnie działać na rzecz swojej społeczności i wspierać jej członków, te pytania mają ogromną wagę. Między innymi dlatego potrzebują oni wsparcia – prawnego, ale także kontaktu z innymi sołtysami, którzy mogli znaleźć się w podobnej sytuacji. 

Od wolontariatu po zysk 

Kolejnym problemem sołtysów jest również nieuregulowana kwestia diet. I bynajmniej nie chodzi tu o to, że wszyscy chcieliby otrzymywać większe wynagrodzenie za swoją działalność, lecz o to, że podczas, gdy jedni dostają miesięcznie nawet 1000 zł, inni działają... za darmo. Zdaniem sołtysów, tę dysproporcję należy zakończyć. 

Kolejną drażliwą kwestią przy dietach sołtysów jest to, że mogą one być potrącone, gdy dana osoba przez pewien czas nie pełni swojej funkcji. Regulacje są jednak na tyle luźne, że sołtys może stracić pieniądze nie tylko wtedy, gdy jest chory, ale także np. wtedy, gdy uczestniczy w szkoleniu poza miejscem zamieszkania – nawet jeśli w tym czasie stara się zdalnie pełnić swoją funkcję. 

Sołtysie, ośmiel się! 

Zdaniem ekspertów, którzy doradzają w grupie dla sołtysów, częstym problemem jest także to, że sołtysi boją się naruszyć autorytet wójta lub burmistrza. To efekt zderzenia pozycji urzędnika i działacza społecznego. Tymczasem sołtys, który chce coś zmienić, nie powinien czuć się onieśmielony, lecz pytać i drążyć sprawy, na których mu zależy. 

Więcej na temat problemów sołtysów i sołtysek przeczytasz na portalu Tygodnika Poradnika Rolniczego: Polscy sołtysi, a zwłaszcza sołtyski nie mają łatwo. Z jakimi problemami mierzą się na co dzień?

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

Śmierć bliskiej osoby może być spodziewana i wyczuwana. Wówczas wszyscy psychicznie przygotowują się na odejście członka rodziny. Również temu mogą towarzyszyć pewne rytuały. Tak jak i dawniej, do dzisiaj kontynuowana jest tradycja ostatniej posługi. Jest to spowiedź, Komunia Święta i namaszczenie umierającego. Zgodnie z tym zwyczajem odchodzącej osobie wkłada się do rąk gromnicę, a więc świecę, która po raz pierwszy zapalana jest podczas chrztu. Blask gromnicy ma oświetlać drogę do wieczności. Istnieje również przekonanie, że tuż przed śmiercią należy spełnić każdą zachciankę umierającego – w przeciwnym razie jego dusza nigdy nie zazna spokoju i będzie nawiedzać najbliższych w snach.

Czy można spać spokojnie?

Równie ważne w przesądach dotyczących umierania i grzebania zwłok są sny. Jeżeli śni nam się własny pogrzeb, to czeka nas długie życie w dostatku. Jeżeli natomiast we śnie widzimy pogrzeb przyjaciela, zwiastuje to kłótnie i niesnaski. Nadal wierzy się również, że dusza umierającego może pociągnąć za sobą w zaświaty śpiące osoby. Dlatego też, zwłaszcza dawniej, budzono wszystkich mieszkańców wsi podczas śmierci jednego z członków społeczności. Zdarzało się także, że wybudzano ze snu zwierzęta!

Pomóc duszy zmarłemu w dostaniu się do nieba

Kiedy domownik wydał ostatnie tchnienie, otwierano okna i drzwi, aby dusza opuszczająca ciało zmarłego mogła swobodnie ulecieć ku wieczności. Gdy ktoś umrze, zasłania się także lustra i okna. Dlaczego? Ponieważ dzięki temu dusza spokojnie opuści dom, nie patrząc na własne odbicie. W tym czasie zatrzymuje się również wszystkie zegary. Powinny one trwać w bezruchu aż do dnia pogrzebu. Zwyczaj z zasłanianiem przedmiotów dających odbicie przetrwał do dziś – niektórzy zasłaniają nawet monitory komputerów i ekrany telewizorów.

W wielu regionach polski nawet kilkadziesiąt lat temu wciąż żywa była tradycja obmywania ciała zmarłego i ubierania go przez bliskie osoby, które następnie składały umarłego w otwartej trumnie. Palono przy niej świece aż do pochówku. W domu zmarłej osoby organizowano modlitwy i czuwania, w których uczestniczyła cała wiejska społeczność. Dzisiaj nieczęsto ludzie umierają w domach, więc nie zawsze jest przy nich ktoś z rodziny. Warto jednak uszanować i docenić powagę chwili. Rytuały niegdyś bardzo powszechne, dziś coraz częściej zastępuje cicha refleksja czy modlitwa.

Przygotowanie do pogrzebu

Według dawnych wierzeń zmarłych należy ubrać w nową, szytą specjalnie na tę okazję odzież. Jej szwy nie mogły być zakończone supłami, gdyż mogło to doprowadzić do zaplątania duszy w sprawy doczesne. Co wkładano do trumny? Z pewnością różaniec, książeczkę otrzymaną jako pamiątkę Pierwszej Komunii Świętej oraz drobne pieniądze. Bardzo często dodawano ważne dla zmarłego przedmioty. Dzisiaj również kultywuje się ten rytuał. Przesądy jednak zakazywały wkładania do trumny żywych kwiatów. Zamiast tego układano koło ciała wiązanki ziół zasuszonych po Bożym Ciele lub święcie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, czyli popularnego Matki Bożej Zielnej.

Trumnę należało wynieść z domu tak, aby zmarły „wychodził” nogami do przodu. Wynoszący powinni również trzykrotnie stuknąć trumną w próg domu. W ten sposób z domostwa odganiano śmierć. Bardzo popularny przesąd mówił też, że nie można zgubić kwiatów z wiązanki podczas drogi na cmentarz. Oznacza to bowiem, że wkrótce umrze ktoś bardzo nam bliski.

Ceremonia pogrzebowa

Dawniej sądzono, że kobiety ciężarne nie mogą uczestniczyć w pogrzebach. Jeżeli jednak chciały się pojawić, nie mogły patrzeć na zmarłego w trumnie. Ponoć szkodziło to dzieciom i mogło doprowadzić do poronienia bądź komplikacji podczas porodu.

Przesąd, iż pogrzeby należy organizować przed niedzielą, przetrwał do dziś. Jeżeli pochówek będzie miał miejsce dopiero w następnym tygodniu, następna osoba z okolicy umrze, gdyż umarły pociągnie kogoś za za sobą.  

Dzisiaj posypujemy trumnę składaną do grobu garścią ziemi. Niegdyś robiono to solą. W wielu regionach Polski wierzy się, że dzięki temu ziemia nie będzie ciążyć zmarłemu. Warto wiedzieć również, że spotkania pożegnalne w domach czy lokalach, a więc tak zwane stypy, mają odbicie w dawnych zwyczajach. Słowianie po śmierci danej osoby gromadzili się na jej grobie.

Dusze zmarłych nadal straszą

Zachowanie ciszy podczas wizyty na cmentarzu nie wynika tylko z szacunku dla zmarłych. Wciąż żywy jest przesąd, iż hałas w tym miejscu może obudzić dusze umarłych. Zbudzone duchy mogą prześladować hałasujących, a nawet udać się za nimi do domów. Istnieje także wierzenie, iż nie powinno się wynosić z cmentarza żywych kwiatów. Kto bowiem to zrobi, szybko wróci na własny pogrzeb.

Kamila Berthold
Fot. Envato elements

Firefighter Combat Challenge to zawody strażackie, w których rywalizują ze sobą strażacy z całego świata. W tym roku było ich aż 450! Zmierzyli się w kategoriach: 

• indywidualna, 
• tandem, 
• sztafeta. 

Wyzwania, stawiane strażakom w tej rywalizacji, są bardzo wymagające fizycznie. Zawodnicy muszą wchodzić po schodach z pakietem wężowym na 6. piętro, wciągać 19-kilogramowego zwiniętego węża i umieścić go w skrzynce na szczycie 5-piętrowej wieży, symulować wejście siłowe do budynku poprzez wyważenie drzwi lub rozbicie ściany, przeciągnąć nawodnionego węża symulującego biegnącego strażaka z wozu w kierunku pożaru oraz symulować ewakuację poszkodowanego z pożaru. 

Polak zwycięzcą prestiżowych zawodów dla strażaków w USA 

Pracujący na co dzień w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Ostrowie Wielkopolskim młodszy kapitan Adam Spychała okazał się niezrównany podczas strażackich mistrzostw, które odbyły się w dniach 10-15 października w Sandy w stanie Utah w USA. Już podczas eliminacji osiągnął świetne wyniki, które pozwoliły mu zakwalifikować się do finału. Startując w finale, poprawił własne wyniki i sięgnął po zwycięstwo! Jako pierwszy Polak w historii stanął na podium Mistrzostw Świata FCC w kategorii indywidualnej Open, uzyskując czas 1:16.20. 

“Mówiąc szczerze, to były najtrudniejsze zawody w mojej sportowej karierze” - napisał na swoim instagramie Adam Spychała. 

Kim jest Adam Spychała? 

Prócz tego, że pracuje w PSP, Adam Spychała na co dzień jest także aktywnym działaczem OSP Dobrzyca. Na facebookowym profilu jednostki można zobaczyć, że druhowie strażacy są niezwykle dumni ze swojego kolegi. Spychała sam siebie opisuje w mediach społecznościowych jako sportowca i jak widać, jest niezwykle zaangażowany w to, co robi. Tytuł mistrza świata to ukoronowanie jego osiągnięć - wcześniej strażak odnosił już sukcesy w zawodach pożarniczych w kraju. 

Jakie jeszcze sukcesy odnieśli polscy strażacy? 

Pierwsze miejsce Adama Spychały w kategorii indywiudalnej to nie jedyny sukces polskiej drużyny podczas Firefighter Combat Challenge. W kategorii tandemów Spychała wraz z Rafałem Berezą zdobyli drugie miejsce. Z kolei jako sztafeta drużyna z Polski uplasowała się na III pozycji. Dodatkowo Scantex Team Poland w składzie Adam Spychała, Dawid Rąbczyk, Daniel Toporek, Rafał Bereza, Mateusz Wesołowski zdobyła złoty medal w kategorii Drużyna, przyznawany za sumę trzech najlepszych czasów. 

Zuzanna Ćwiklińska

foto: Adam Spychała Firefighter/facebook

video: Rick Stephens Media/YouTube

Świetlica miejscem spotkań

Świetlica „wróciła” do wsi w 2006 roku. Poprzednik Alicji Rymszewicz, który sprawował władzę w Trygorcie przez dwie kadencje, niemal cały fundusz sołecki inwestował w remonty. Wymienił podłogę, okna, zrobił docieplenie. Alicja została sołtyską w 2015 roku.

Warsztaty robienia mydeł

Kiedy dostała klucze do świetlicy, usłyszała od byłego sołtysa: „Masz fundusz sołecki, ale pamiętaj, z szesnastoma tysiącami za wysoko nie podskoczysz. Połowę zżerają koszty utrzymania świetlicy”. W 2017 roku trafiła do akcji „Masz głos” realizowanej od 2006 roku przez Fundację im. Stefana Batorego.

– Zaczęłam jeździć po Polsce, szkolić się i zaczęły mi się otwierać oczy. Że nie wszystko w naszej gminie robione jest zgodnie z prawem. Że na przykład koszty utrzymania świetlicy nie powinny być finansowane z funduszu sołeckiego, ponieważ nie jest to żadne przedsięwzięcie służące poprawie życia mieszkańców. Mamy prawo nie przeznaczać funduszu na koszty. W ustawie o samorządzie jest napisane, że za stan mienia gminnego odpowiada władza wykonawcza. Dlatego nie ma takiej możliwości – czego boi się wielu sołtysów w gminie – że jeśli nie przeznaczą funduszu na prąd czy gaz, to im go odetną – wyjaśnia Alicja i dodaje, że kiedy poinformowała o tym swoich mieszkańców, jednogłośnie przegłosowywano fundusz wyłącznie na projekty, bez uwzględniania kosztów. Wtedy poczuli, że mają moc.

Zawsze załatwi pieniądze

Alicja jest przekonana, że te kilkanaście tysięcy złotych, które gmina wyda na utrzymanie świetlicy, Trygort ze swoim stowarzyszeniem, kołem gospodyń i ogromną energią oddaje z nawiązką. A po pieniądze na swoje działania idzie wszędzie. Choćby do biznesu.

W 2018 roku w Trygorcie założono koło gospodyń. Przewodniczącą została szefowa kuchni z lokalnej restauracji. Za kilka miesięcy miała przejść na emeryturę i postanowiła, że na nowym etapie życia będzie się dzielić zdobywanym przez lata doświadczeniem i pokazywać kulinarne sztuczki. Odbyło się kilka warsztatów, mieszkańcy zaktywizowali się, bo odkryli uroki wspólnego kucharzenia. Ale świetlicowa kuchnia mieściła raptem instruktorkę i dwie uczestniczki.

W 2020 roku wzięli jako sołectwo udział w konkursie organizowanym przez firmę paszową De Heus.

– Za 60 tys. od De Heus wyremontowaliśmy kuchnię. A potem jako stowarzyszenie z gminnego konkursu ofert zrealizowaliśmy w tej kuchni 40 godzin warsztatów ze zdrowego gotowania dla dzieci. Robiliśmy je potem przez cały 2021 rok. A w tym roku dzieciaki pojechały na wycieczkę kulinarną do manufaktury czekolady i na warsztaty chlebowe – wymienia Alicja.

Inteligentna podłoga

Chciałoby się powiedzieć, że ironia losu sprawiła, że trzecie miejsce w konkursie na najlepszą inicjatywę sołecką w 2022 roku Trygort otrzymał za „Zwiększenie funkcjonalności świetlicy poprzez cykl remontów i zakup wyposażenia”. Ale ani remont, ani wyposażenie nie są zwykłe. I wszystko, co się w ramach remontu wydarzyło, wynikło z potrzeb mieszkańców.

– Na pierwszych moich zebraniach wiejskich babki powiedziały: „Chcemy ćwiczyć. Chcemy zumbę”. Odpowiedziałam: „Spokojnie, załatwiam instruktorów”. Na dole mieliśmy terakotę, na piętrze zniszczoną po dyskotekach podłogę. Ale instruktorzy powiedzieli, że nie ma mowy o ćwiczeniu na terakotowych płytkach. Bo grozi to urazami stawów. Nie da się na nich bezpiecznie podskakiwać. Skontaktowaliśmy się ze specjalistami. Wśród zaangażowanych mieszkańców mamy też budowlańca, który wszystko nam wyliczył, wymierzył, doradził. I teraz mamy na piętrze podłogę, która amortyzuje i „pracuje” – dwie warstwy płyty OSB, zabezpieczenie przed wilgocią i na to wykładzina przemysłowa we wzór deski. Więc wygląda to ładnie, przyjaźnie, a podłoga jest ciepła, więc już nawet myślimy o organizowaniu tutaj nocek dzieciom – mówi sołtyska Trygortu.

Więcej przeczytasz na: tygodnik-rolniczy.pl

Karolina Kasperek

Zdjęcia: Archiwum

W dobie aplikacji do szybkich randek, działy z ogłoszeniami matrymonialnymi w gazetach są już coraz rzadsze. Jednak wciąż istnieją - i jak się okazuje, naprawdę dają możliwość odnalezienia swojej drugiej połówki. Świadczą o tym historie czytelników Tygodnika Poradnika Rolniczego, którzy poznali się poprzez prowadzony przez tę gazetę Kącik Samotnych Serc. 

Joanna z województwa kujawsko-pomorskiego w swoim otoczeniu nie mogła trafić na nikogo, kto wywołałby szybsze bicie jej serca. 

- Chciałam poznać kogoś, kto poważnie myśli o związku. Zależało mi też na tym, aby przyszły mąż zamieszkał u mnie i pomógł mi w prowadzeniu gospodarstwa. Ale skąd takiego miałam wziąć? - mówi. Zdecydowała się więc odpowiedzieć na anonse w Kąciku Samotnych Serc. Nawiązała kontakt z dwoma mężczyznami, jednak zaiskrzyło tylko z jednym z nich. 

– Spotkanie z Piotrkiem było jak grom z jasnego nieba! – opowiada Asia. – Od razu złapaliśmy kontakt i umówiliśmy się na następną randkę. Potem kolejną. Byłam zachwycona. Problem pojawił się w momencie rozmowy o zmianie miejsca zamieszkania. Ja obstawałam przy swoim, Piotrek namawiał mnie na przeprowadzkę. Miał duże, dobrze zmechanizowane gospodarstwo. Ostatecznie wygrał rozsądek. Przeniosłam się, choć tego nie planowałam. 

Dziś Joanna nie żałuje żadnej decyzji. W 2020 roku wzięli z Piotrem ślub, rok później na świat przyszła ich córeczka. Na pytanie, czy są szczęśliwi, bez wahania odpowiadają: oczywiście! 

Od ogłoszenia matrymonialnego do historii jak z filmu 

Podobną historią mogą pochwalić się także Magdalena i Sebastian. 

– Jest się czym chwalić – mówi Magda. – Mamy już synka, niedawno na świat przyszła córeczka. Dużo się u nas dzieje. Jesteśmy pochłonięci opieką nad nowo­rodkiem i pracą w gospodarstwie, więc trudno nam znaleźć wolną chwilę na spotkanie. Ale obiecujemy, że jak tylko ogarniemy domowe sprawy, odezwiemy się do redakcji. Może zainspirujemy samotnych czytelników do poszukiwań partnera poprzez Kącik? Jesteśmy najlepszym dowodem na to, że warto. 

O tym, że warto dać sobie szansę na miłość, przekonany jest także Marian z woj. wielkopolskiego, który swój anons ponawiał aż do skutku. Jak sam mówi, po pierwszym miesiącu bez odzewu nie zniechęcił się. 

- Ponowiłem ogłoszenie. Napisała pewna pani, która wkrótce przestała odbierać moje telefony. Anonsy wysyłałem przez kolejne kilka miesięcy. Żadna z kandydatek, z którymi nawiązałem kontakt, nie zdecydowała się na związek. W końcu napisała Ewa – wspomina Marian. – Po kilku miesiącach zamieszkała u mnie. Przez szesnaście lat stanowiliśmy zgrany duet. Doczekaliśmy się dwojga dzieci, byłem szczęśliwy... – mówi ze wzruszeniem. I choć to historia jak z filmu, to niestety bliższa jest tym ze smutnym zakończeniem. 

– Owdowiałem i do dziś nie bardzo umiem sobie poradzić z pustką - mówi Marian o utracie ukochanej Ewy. 

Czym jest Kącik Samotnych Serc? 

Wszystkie przytoczone historie łączą dwie rzeczy: wielka miłość oraz to, że zaczęły się od anonsu w Kąciku Samotnych Serc. Ta wyjątkowa rubryka skierowana jest głównie do mieszkańców wsi i małych miasteczek, którzy poszukują drugiej połówki. Ogłoszenia są w niej publikowane anonimowo, pod wybranym pseudonimem. Osoby, które są zainteresowane danym anonsem, powinny zwrócić się do redakcji Tygodnika Poradnika Rolniczego, która przekaże list odpowiedniej osobie. 

Korzystanie z Kącika jest bezpłatne. W kopertach przesyłanych do redakcji powinno znaleźć się tylko wycięte z rubryki serduszko i znaczek o wartości 1 zł 60 gr. Redakcja gwarantuje każdemu chętnemu dyskrecję. 

Więcej przeczytasz na stronie Tygodnika Poradnika Rolniczego. 

Imiona bohaterów zostały zmienione na ich prośbę.

Zuzanna Ćwiklińska

fot. envato elements

W ostatnim czasie na łamach Gazety Wyborczej pojawił się artykuł na temat różnic, które występują między żywnością ekologiczną, a żywnością pochodzącą z gospodarstw konwencjonalnych. Autorka tekstu w wielu kwestiach pomija wątki istotne dla dopełnienia definicji, powołując się na zdanie ekspertów i zachwala produkty ekologiczne, zapominając o dopisaniu informacji na temat tego, że wyroby eko najczęściej bazują na tych samych składnikach, co produkty pochodzące z chowu konwencjonalnego.

Jaja z chowu ekologicznego są zdrowsze – MIT

Wchodząc do sklepu, często sięgamy po jaja z chowu ekologicznego, ponieważ zaszczepiono w nas przekonanie o tym, że tego typu produkt jest zdrowszy i został wyprodukowany na bazie naturalnych pasz. Podobnej manipulacji poddała czytelników Autorka wspomnianego artykułu, pisząc o tym, że nie należy spożywać jaj z chowu konwencjonalnego, gdyż mieszanka paszowa, którą spożywają kury, przenika do jaj, co ma działać analogicznie w przypadku kur z chowu ekologicznego, dlatego jaja od ptaków karmionych ekologiczną paszą mają być zdrowsze, bo do ekologicznych jaj przenikają składniki ekologicznej paszy. Nic bardziej mylnego. Jak wynika z przeprowadzonych badań, bez względu na stosowany system chowu, jaja z każdej z hodowli mają podobny skład. Hodowcy nie stosują "sztucznych mieszanek", ponieważ każda pasza jest sporządzana na bazie zbóż i śrut poekstrakcyjnych. Okazuje się również, że pasze podawane kurom w gospodarstwach ekologicznych bywają uboższe, gdyż nie są zbilansowane pod względem białka i energii.

Mięso z chowu konwencjonalnego jest "naszprycowane" antybiotykami – MIT

Od 2006 roku, a więc od 16 lat, w Unii Europejskiej "zakazane jest stosowanie antybiotyków jako stymulatorów wzrostu u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność", zdaniem Autorki i przywoływanych przez nią ekspertów, jest inaczej. Według informacji pozyskanych przez kobietę antybiotyki są wciąż powszechnie, profilaktycznie stosowane. Jeśli rolnicy wciąż próbowaliby wspomagać wzrost zwierząt przy pomocy zakazanych środków, popełnialiby wykroczenie. Zwierzęta utrzymywane w chowie konwencjonalnym są utrzymywane we właściwych warunkach, mają dostęp do zbilansowanych pasz i wody oraz przebywają w pomieszczeniach wyposażonych w skomputeryzowane systemy klimatyzacji. Coraz częściej gospodarze, stosujący chów konwencjonalny, decydują się na udział w programach, w których nie stosuje się leczenia antybiotykami, a także podejmuje się działania, umożliwiające zmniejszenie śladu środowiskowego i klimatycznego poprzez:

• wprowadzenie elementów gospodarki obiegu zamkniętego i rolnictwa precyzyjnego,
• stosując uproszczone metody uprawy i nawożenie organiczne pól własnymi nawozami organicznymi,
• wychwytując metan z nawozów odzwierzęcych w biogazowniach,
• stosując energię ze źródeł odnawialnych.

Podejmowane przez hodowców działania umożliwiają zmniejszenie śladu środowiskowego, który w wielu przypadkach może okazać się niższy od tego w chowie ekologicznym.

Ekologiczne mleko ma więcej witamin niż mleko, pochodzące od krów z chowu konwencjonalnego – MIT

Zanim uwierzymy, że dany produkt ekologiczny posiada więcej ważnych dla ludzkiego organizmu witamin i kwasów od produktu pochodzącego z gospodarstw konwencjonalnych, powinniśmy po prostu porównać składy. W swoim tekście Autorka wyraźnie podkreśliła, że w mleku ekologicznym jest więcej niezbędnego dla człowieka kwasu CLA, dzięki któremu zapobiegamy zachorowaniu na nowotwory, miażdżycę i przeciwdziałamy powstawaniu stanom zapalnym. Kobieta zapomniała o dodaniu informacji, że kwas CLA występuje w każdym mleku, nie tylko w mleku ekologicznym.

Kwasy omega-3 pochodzą z... No właśnie, skąd?

Autorka zapomniała również o tym, co jest źródłem pochodzenia kwasów omega-3. Podkreślając dobroczynne właściwości kwasów, które są niezbędne do funkcjonowania całego organizmu, wspomagają działanie układu krążenia i pracę serca, poprawiają stan skóry, włosów i paznokci, odpowiadają za zmniejszenie stanów zapalnych i wspierają odporność, zapomniała o dodaniu informacji na temat tego, że wszystkie kwasy omega-3 są zawarte w jajach, mięsie, mleku i rybach, a więc produktach pochodzenia zwierzęcego.

Przepaść jakościowa to za dużo powiedziane

Idea artykułu, mówiąca o korzystnym wpływie produktów odzwierzęcych jest uzasadniona, jednak teza o przepaści jakościowej między produktami ekologicznymi a tymi pochodzącymi z chowu konwencjonalnego, jest zdecydowanie przesadzona. To właśnie tego typu artykuły zachęcają do stosowania sztucznych zamienników mięsa, mleka, ryb i wielu innych produktów.

oprac. Justyna Czupryniak

Zygmunt Paschilke nie pochodzi z typowo artystycznej rodziny. Jego ojciec był szewcem, rymarzem i tapicerem. Jednak wuj, jak mówi sam pan Zygmunt, potrafił zrobić wszystko: od postawienia domu z drewna po wyposażenie go w potrzebne sprzęty. Z kolei ciotka była hafciarką. Zygmunt obserwował ich pracę, jednak własnej drogi szukał początkowo gdzieś indziej. Chciał zostać elektrykiem, galwanizerem, a nawet ogrodnikiem. W końcu został blacharzem naczyniowym. W szkole robił wanny, wiadra, konewki, miski, ampułki do lekarstw.  

– W pracy na kolei, kiedy było coś bardziej precyzyjnego do zrobienia, ze wszystkim przychodzono do mnie. Udawała mi się zegarmistrzowska robota. A spawać potrafię tak, że nikt dziś już tak nie robi – opowiada. 

Pan Zygmunt przyznaje, że gdyby dziś wybierał zawód, zostałby weterynarzem lub ornitologiem. Jego wiedza o ptakach jest bowiem imponująca. 

Chce zaszczepić w młodych ludziach miłość do przyrody 

W domu pana Zygmunta od kilkunastu lat funkcjonuje niewielkie prywatne muzeum, które sam założył. Na pierwszej stronie kroniki odnotował: 

„Moje małe muzeum powstało w lipcu 2007 roku. Eksponaty, które tu się znajdują, zbierałem około pięciu lat. Dobrze, że są tacy ludzie, którzy do tej pory przechowują przedmioty, które kiedyś służyły nam na co dzień. Mam nadzieję, że muzeum będzie oglądało jeszcze wiele pokoleń. Drugą moją pasją są ptaki, które rzeźbię w drewnie. Celem moim jest to, aby w młodych ludziach zaszczepić miłość do przyrody...”. 

Jednym ze sposobów, które wybrał pan Zygmunt, by budzić w młodych ludziach miłość do natury, są rzeźbione przez niego drewniane ptaszki. 

W czym ludzie są podobni do ptaków? 

Rzeźbiarska przygoda pana Zygmunta z ptakami zaczęła się, gdy od znajomego z okolicy otrzymał dwa niewielkie, wyrzeźbione ptaki. 

– Przyjrzałem się ptaszkowi i pomyślałem, że ja chyba też mógłbym takiego zrobić. Zacząłem rzeźbić i zajęło mi to jakieś dwa lata. To miała być sójka, wyszło coś trochę innego – za duża głowa, ogon na końcu odleciał. Była taka trochę „ludowa”. Potem zacząłem rzeźbić tak, żeby ptak przypominał tego w naturze – opowiada ptasi rzeźbiarz. 

 Aby dobrze rzeźbić ptaki, potrzebna jest duża wiedza – nie tylko z zakresu posługiwania się odpowiednimi narzędziami, ale także ornitologiczna. Panu Zygmuntowi jednak jej nie brakuje. 

– O, taki mysikrólik! Najmniejszy ptak Polski. Mały ptaszek, czyli mało energii. A tu ciekawostka! Mysi­królik potrafi przelecieć bez żadnego odpoczynku przez Bałtyk! Z Polski do Norwegii. Coś dla bardzo pracowitej koleżanki? Mazurka albo wróbla. Ale może jerzyka zwyczajnego? On potrafi w powietrzu latać bez siadania dwa lata. Jakim cudem? Kiedy chce spać, frunie na wysokość trzech tysięcy metrów, tam zasypia w locie i niosą go te prądy powietrzne. A dla koleżanki, która lubi ciągle spać? To chyba sikorka bogatka. Kiedy zimą siedzi w dziupli, to można ją nawet dotknąć jakimś patykiem, a ona dalej zaspana. Śpi i śpi, tylko wychodzi na żer. A dla kogoś wycofanego? Pleszka. Kiedy zobaczy człowieka, nieruchomieje. Jest płochliwa, ale jednocześnie lubi siedliska ludzkie. A może gil? Ten to się za dużo nie odzywa –tłumaczy z pasją. 

Amatorzy rzeźb pana Zygmunta przybywają z całej Polski 

Wiedza i pasja Zygmunta Paschilke przekładają się na jego rzeźby. Nic więc dziwnego, że wykonane z sercem figurki zachwyciły wiele osób, nie tylko z najbliższej okolicy. Dom pana Zygmunta odwiedzają ludzie z całej Polski, zwłaszcza odkąd napisano o nim w internecie. Nierzadko wracają po kilka razy, bo ptaszki od pana Zygmunta zachwycają rodzinę i znajomych. Wizyta w jego domu w Osiecznej jest zawsze małą przygodą, którą aż chce się powtórzyć. 

Więcej na temat pasji pana Zygmunta przeczytasz w Tygodniku Poradniku Rolniczym: Porozmawiajmy o ptakach z Panem Zygmuntem w jego domowym muzeum

Ptaki wyrzeźbione przez pana Zygmunta

FOTO:

Zuzanna Ćwiklińska

tekst oryginalny, zdjęcia: Karolina Kasperek

W przypadku Pawła trudno mówić o tym, że od dziecka marzył o pracy z gliną. Do pewnego momentu w ogóle o tym nie myślał, zdobył wykształcenie w innym zawodzie. 

– Z wykształcenia jestem leśnikiem. Ale nigdy nie pracowałem w zawodzie. Mam w karierze i kilkuletnią pracę w gospodarstwie rodziców, i prowadzenie trzech sklepów. Potem wybudowałem dom tutaj. Kiedy zostałem sam, zostałem też bez pracy. Szukałem czegokolwiek. Znałem się na ciesiółce, więc zapukałem do skansenu Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie. Od pani dyrektor usłyszałem: "Nie, żaden cieśla, tylko garncarz pan będzie". Bo podczas pokazów o ginących zawodach wśród tkających kobiet brakowało im faceta z bosą nogą na kole. I tak zostałem garncarzem mimo woli – opowiada swoją historię. 

Ten przypadek na zawsze odmienił życie Pawła. Coraz bardziej interesował się tajnikami garncarstwa. Brał nawet udział w międzynarodowych sympozjach garncarskich. 

Marta zakochała się w Kamionku i w glinie 

Marta dołączyła do Pawła w 2004 roku, ale na stałe zamieszkała w Kamionku 4 lata później. Postanowili, że poświęcą się garncarstwu. Jednak ich gospodarstwo nie jest typową pracownią rękodzielniczą, której wyroby można kupić. Zostało pomyślane jako miejsce edukacji. 

– Jesteśmy dość nietypową pracownią. Od samego początku pomysłem biznesowym nie było sprzedawanie naczyń. Ewentualnie przy okazji albo przy większych zamówieniach. Zakładaliśmy, że będą się u nas odbywać przede wszystkim warsztaty. Naszą domeną jest edukacja - mówią sami o sobie. 

Jak historia wpływa na to, co robią Marta i Paweł? 

Marta i Paweł nie tylko uczą innych o tajnikach garncarstwa, ale także stale dokształcają się sami. Paweł jest pasjonatem archeologii doświadczalnej, zgłębia historię garncarstwa i dawne metody pracy z gliną. Jednak jest sceptyczny wobec nauki z podręczników. 

- W książkach profesorowie pisali o garnkach teoretycznie. Jakoś mi się to nie pokrywało z moim doświadczeniem. Tak bywa z tą naukową literaturą, że często powiela się się to, co napisano dziesiątki lat wcześniej, a niekoniecznie jest to zgodne z prawdą. Profesor pisał o tym, jak to robiono średniowieczną ceramikę. A ja siadałem do koła i nijak mi to nie wychodziło - opowiada. 

Kto odwiedza pracownię w Kamionku? 

Marta i Paweł nie mogą narzekać na brak zainteresowania. Przybywają do nich chętnie kolejni goście, żądni wiedzy i nowych wrażeń. Często są to osoby zmęczone miejskim pędem, pracą w korporacji, powtarzalnością. 

Właściciele pracowni od jakiegoś czasu rozszerzyli swoją działalność także o organizację warsztatów ceramicznych w ramach projektów społecznych – dla osób starszych, osób z niepełnosprawnościami, w szkołach i przedszkolach. Nie ukrywają, że podczas przygotowywania takich wydarzeń sami również wiele się uczą. Tajniki pracy z gliną, które poznali, z pewnością zaskoczą niejednego: Marta i Paweł wiedzą między innymi, jak hartować ceramikę w żurze czy wypalać ją w piecu chlebowym. Sami także sezonują glinę i sprzedają ją innym pracowniom, w których wcześniej budowali piece. 

W ceramice chodzi o przyjemność 

– Przyjemność uczenia się historii. Pokazywania jej innym. Nabywania nowych umiejętności - mówi o swojej pasji Paweł. Jest w tym jednak coś jeszcze: nieustanny rozwój, ciągła inspiracja do dalszych działań. 

– Ostatnio kupiłem na OLX XIX-wieczny miech. Jest miech, więc postanowiłem obudować go kuźnią. Jak się trochę znudzi jedno, można zacząć drugie. Pojawiły się żarna, a skoro żarna – to mąka, to naleśniki, to w końcu ceramiczna patelnia, na której można by je smażyć. I znów jest nowe wyzwanie. W każdym pomyśle tkwią zaczątki na trzy kolejne – twierdzi.

Więcej na temat Marty i Pawła oraz ich nietypowej pasji przeczytasz w Tygodniku Poradniku Rolniczym: Marta i Paweł z Kamionka Wielkiego zakochani w garncarstwie

Zuzanna Ćwiklińska

tekst oryginalny, foto: Karolina Kasperek

{se_photo}62389{/se_photo}

Podlaskie wsie - kraina magii i spokoju

Podlasie to zdrowe naturalne jedzenie – warzywa i owoce, pyszny miód, nalewki, proste, ale smaczne potrawy. Tutaj świat realny współistnieje z magią, da się usłyszeć zaklęcia, porozmawiać z szeptuchą, zajrzeć do bajkowo kolorowych drewnianych domków w Krainie Otwartych Okiennic, gdzie spotkamy życzliwych i gościnnych ludzi. Na terenie Podlasia znajdują się tereny zielone i parki narodowe: Białowieski, Narwiański i Biebrzański. Można podziwiać niezwykłą architekturę i nieco bardziej egzotyczne meczety. To miejsce zachęca otwartością i autentycznością.

Święte Źródło, Krynoczka koło Hajnówki, to jedno z najważniejszych miejsc Prawosławia na Podlasiu, uświęcone modlitwą od XIII w.

FOTO: Jerzy Rajecki

Podlasie w obiektywie 

Nic dziwnego, że Podlasie inspiruje artystów i rękodzielników. Bywa muzą i zachęca do działań artystycznych. Tak jak w przypadku Jerzego Rajeckiego, fotografa Podlasia i Podlasianina, który subtelnie, ale wnikliwie przedstawia podlaskie klimaty. Swoje niesamowite fotografie zamknął w albumach, przepięknie wydanych: „Klimaty Podlasia – Wielokulturowość”, „Przewodnik Po Krainie Otwartych Okiennic". To pozycje obowiązkowe dla miłośników tej części Polski. Zresztą można je zakupić na profilu facebookowym autora, miejscu, w którym dzieli się swoim spojrzeniem na podlaską wieś. Profil nosi nazwę Podlaskie klimaty.

Podlaskie klimaty

FOTO: Jerzy Rajecki

Kadry mistrza podlaskiej fotografii

Jerzy Rajecki fotografią zajmuje się już od kilkunastu lat. Z wsią związany był od dziecka, rozumie tamtejszych mieszkańców, posługuje się gwarą, umie podejść do każdego indywidualnie i ze spokojem. Zafascynowany jest wielokulturowością, współistnieniem różnych grup etnicznych na terenie Podlasia. Polacy, Białorusini, Ukraińcy, Żydzi, Tatarzy, Poleszucy żyją tu razem, stąd kultura tej krany jest taka ciekawa i różnorodna. Miejsca kultu religijnego każdej z tych grup stanowią perełki architektoniczne. Meczety, synagogi, kościoły różnych wyznań – to strefa sacrum, która zachwyca od pierwszego spojrzenia. Na fotografiach widzimy też ludzi, ich codzienne rytuały, pracę i odpoczynek. Jerzy Rajecki pokazuje ich radość życia, momenty świętowania, kiedy są szczęśliwi, pięknie ubrani, zadowoleni. Zapraszamy do galerii zdjęć, które przeniosą nas do podlaskiej krainy magii.

{se_photo}62385{/se_photo}

Obrzęd żniwy Perepeilica  w miejscowości Toporki na Podlasiu

FOTO: Jerzy Rajecki

Podlasie, gdzie warto pojechać?

Destynacji jest wiele, wymieńmy choć kilka: Święta Woda,Tykocin, Meczet w Kruszynianach, Narwiański Park Narodowy, Kładka nad Narwią Białowieski Park Narodowy, Kraina Otwartych Okiennic i cerkwie na Podlasiu, Pentowo, Kiermusy, Supraśl.

Zdjęcia pochodzą z profilu facebookowego Jerzego Rajeckiego Klimaty Podlasia

Angelika Drygas

Podlaskie klimaty

FOTO: Jerzy Rajecki

Podlaskie klimaty

FOTO: Jerzy Rajecki

Podlaskie klimaty

FOTO: Jerzy Rajecki

Podlaskie klimaty

FOTO: Jerzy Rajecki

Dobrowoda, Pawłowicze, Homoty, okolice Mielnika

FOTO: Jerzy Rajecki

Podróżowali, a z każdą kolejną destynacją czuli, że szczęśliwi ludzie „żyją z tego co mają i zazwyczaj tam, gdzie w ogóle zbyt dużo nie ma”. Poznawali życiorysy mieszkańców większych miast (Londynu, Paryża, Nowego Jorku, Chicago, Hongkongu, czy Rio de Janeiro), doświadczyli też perspektywy mniejszych społeczności z Norwegii, Szwecji, Nowej Zelandii, Fidżi i Karaibów.

Czuli, że praca w korporacji i wielkomiejskie życie nie jest dla nich. Mieli też misję, po kilkuletnim stażu na fermach towarowych drobiu i trzody, gdzie napatrzyli się na cierpienie zwierząt i ich bestialskie traktowanie, zapragnęli stworzyć dla nich szczęśliwą oazę. Chcieli, aby ich podopieczni mogli żyć jak w bajce, jak baranek Shaun. Na pierwszy plan wysunęła się potrzeba zadbania o ich dobrostan i zielone zdrowe otoczenie.

Owce z Dębinki

FOTO: Marcin Konicz

Lekarka weterynarii zakłada hodowlę i wytwarza sery

Twórczyni Oviny – Natalia – odkąd pamięta kochała zwierzaki, choć wychowywała się w mieście i jak sama powtarza krowę pierwszy raz zobaczyła z bliska dopiero na studiach. Jest lekarzem weterynarii i dyplomowanym zootechnikiem po Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Interesuje się żywnością o wysokiej jakości, a najbardziej procesem jej postawania. Tworząc autorską markę Ovina oferującą naturalne owcze sery, może z bliska to obserwować i współtworzyć.

Pasjonat motoryzacji i majsterkowania

Marek natomiast był pracownikiem sektora energetycznego i nawet w najśmielszych snach nie przewidywał swojej przyszłości na wsi. A jednak postawił na marzenia, ukończył podyplomowe studia na UWM na kierunku Agrobiznes i współtworzy piękną historię szczęśliwych owieczek z Dębinki. W wolnym czasie lubi odrestaurować stare samochody i pomajsterkować. Remont zakupionego z Natalią opuszczonego siedliska we wsi Dębinka pod Miłomłynem (powiat ostródzki) był dla niego inspirującym wyzwaniem i przyjemnością.

owce z Dębinki

FOTO: Marcin Konicz

Szczęśliwe owce z Dębinki

Ich owce są szczęśliwe, zadbane, nie boją się ludzi, a raczej cieszą się na ich widok. Każda jedna ma swoje imię. Turyści bez problemu mogą je pogłaskać, ponieważ są przyzwyczajone do bliskiego kontaktu z ludźmi. – Przemysł mleczarski stanu Kalifornia w USA ma hasło Happy cows come from California, czyli „Szczęśliwe krowy są z Kalifornii”. My chcemy, aby szczęśliwe owce kojarzyły się z Dębinką – podkreśla Natalia Wierzchoń.

Owce z Dębinki

FOTO: Marcin Konicz

Gospodarstwo powstało z pasji

Na wsi jest spokój i cisza, ukochane zwierzaki (także suczka Frytka) i przyjacielscy sąsiedzi. Tworzenie gospodarstwa od zera, było niełatwym, ale niezwykle satysfakcjonującym zadaniem (kupili ziemię wraz z zaniedbanym budynkiem gospodarczym). Te zalety wymieniają Natalia i Marek. 

Mleko owcze o wyjątkowym składzie

Hodowlą owiec weterynarka zainteresowała się już podczas kierunkowych studiów. W swojej hodowli postawili na rasę wschodniofryzyjską, zaliczaną do najbardziej mlecznych. Mleko cechuje duża zawartość białka i tłuszczu, a owce są odporne na choroby. Zwierzęta te są spokojne i blisko człowieka.

Niesamowita historia

Turborolnik: siłacz ekspertem od kur i jaj

Natalia i Marek dbają o to, by ich owce miały zdrową i zbilansowaną dietę, by były dobrze traktowane i zadbane. Dlatego ich sery są takie pyszne! Warzone z mleka od szczęśliwych owiec zaskakują wyjątkowym smakiem. Rzecz jasna, ser powstaje bez dodawania ulepszaczy.

Więcej na temat tego jak małżeństwo hoduje owce przeczytasz w artykule w Tygodniku Poradniku Rolniczym.

oprac. Angelika Drygas
oryginalny artykuł: Marcin Konicz

Wiktoria od dziecka angażowała się w pracę w gospodarstwie rodziców. W szkole podstawowej nie wahała się co do tego, kim chce zostać: rolniczką! Jednak z czasem porzuciła tę myśl, odkrywszy w sobie talent i pasję do aktorstwa i języków. Gdy była w liceum, Wiktoria marzyła o mieszkaniu w wielkim mieście, a rolnictwo wydawało jej się karą.

- Miałam kontakt z ludźmi z miasta, bo tam chodziłam do szkoły. Oni nie wiedzieli, co robimy na polu, nigdy nie pili mleka od świeżo wydojonej krowy. Ja zresztą pragnęłam świata, w którym coś się dzieje. Rolnictwo uważałam za karę od losu, nie sądziłam, że da mi możliwość rozwoju - przyznała w wywiadzie z portalem Interia.

Z tą myślą Wiktoria ukończyła szkołę średnią i znalazła się na rozdrożu. Wtedy pierwszy raz poważnie pomyślała o tym, że mogłaby przejąć gospodarstwo rodziców. Jednak wciąż marzyła o aktorstwie. Ostatecznie wybrała studia rolnicze na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Opolu i... była rozczarowana. Przytłaczało ją to, ile pracy musiała włożyć w studia, oraz to, jak wiele osób z nich rezygnowało.

Pandemia pozwoliła Wiktorii odkryć swoją drogę

Momentem przełomowym dla Wiktorii był wybuch pandemii w 2020 roku. Nagle, jak sama mówi, klapki spadły jej z oczu.

Przyznaje, że musi mierzyć się także z hejtem. - Najczęściej dotyczy tego, że nie wyglądam jak "prawdziwa rolniczka", bo jestem umalowana i uczesana. W społeczeństwie utrwalił się stereotyp niezbyt zadbanej kobiety, która nie ma czasu dla siebie, bo pracuje w gospodarstwie 24 godziny na dobę. To nieprawda.

FOTO: Instagram/wiktoria Żmuda Trzebiatowska

Od początku pandemii zaczęła coraz bardziej angażować się w pracę w gospodarstwie, specjalizującym się w hodowli trzody chlewnej i produkcji roślinnej. Dziś bez lęku podejmuje się wszystkich czynności, które trzeba wykonać: karmi świnie, zajmuje się prosiętami, prowadzi traktor i uprawia własne pole.

Naprawdę zdrowa żywność? Tylko od rolnika

W rozmowie z Interią Wiktoria poruszyła także temat odpowiedzialnej hodowli zwierząt oraz ekologicznej uprawy roślin.

- Zwierzęta w rolnictwie służą do produkcji żywności. To nie pupile mieszkające z nami w domu, ale nic nie usprawiedliwia znęcania się nad nimi. Rolnicy są coraz bardziej świadomi, choć bywają różne gospodarstwa. W niektórych bardziej przykładają wagę do odpowiednich warunków, w innych przymykają na to oko. Zależy, czy dana osoba podchodzi do swojej pracy z pasją i odpowiedzialnością. Jeśli ktoś zobowiązuje się do chowu zwierząt, powinien zapewnić im zbilansowaną paszę, odpowiedni metraż, stały dostęp do wody pitnej, czyste kojce. Wyższy stopień dbałości o nie zapewnia lepszą jakość mięsa - mówi stanowczo młoda rolniczka.

- Jeśli ktoś chciałby naprawdę zdrowo się odżywiać, powinien kupować u okolicznych rolników, mając pewność, że nie "dorzucono" tam żadnych dodatków. Warto przejechać się do najbliższej wsi i zapytać, gdzie można nabyć dane produkty. Gdy nie znamy nikogo "sprawdzonego", lepiej pójść na bazarek niż do marketu – proponuje Wiktoria i równocześnie ostrzega, że zbyt idealne warzywa i owoce ze sklepowych półek nie niosą za sobą nic dobrego.

Rolniczka podbija media społecznościowe

Choć Wiktoria nie jest jedyną rolniczką, działającą w mediach społecznościowych, jej wyniki są imponujące. Na TikToku dziewczyna zgromadziła 60 tysięcy obserwujących! Na swoich kanałach na YouTube i instagramie pokazuje, jak wygląda życie rolniczki.

W moim rodzinnym gospodarstwie jest podział - tata odpowiada za pracę fizyczną, mama - przede wszystkim - za dokumenty, bo to też spora część pracy rolnika - mówi Wiktoria Żmuda Trzebiatowska

FOTO: Instagram/wiktoria Żmuda Trzebiatowska

- Najczęściej dotyczy tego, że nie wyglądam jak "prawdziwa rolniczka", bo jestem umalowana i uczesana. W społeczeństwie utrwalił się stereotyp niezbyt zadbanej kobiety, która nie ma czasu dla siebie, bo pracuje w gospodarstwie 24 godziny na dobę. To nieprawda. Gdy idę w pole, zakładam najgorsze ubrania, ale do miasta pojadę w sukience. W tych dwóch przypadkach dalej jestem tą samą osobą - tłumaczy Wiktoria. Dodaje, że czasami spotyka się także z szowinizmem – nie tylko w internecie.

- Mam też nadzieję, że moja działalność w sieci zachęci kogoś do rolnictwa i pokaże, że to nie koniec świata, a przeciwnie - piękno i świetny pomysł na siebie - mówi Wiktoria

FOTO: Instagram/wiktoria Żmuda Trzebiatowska

Efekty pracy w rolnictwie wynagradzają stres

Zdaniem Wiktorii, praca rolnika jest bardzo odpowiedzialna, bowiem to jego własne decyzje wpływają na ostateczne zbiory i zapewniają byt.

- Dobór odpowiedniego materiału siewnego, środków ochrony roślin, nawozów, sprzedaż w dobrym terminie... Długo mogłabym wyliczać. Wszystko wpływa na nasze utrzymanie, zysk i to, czy będziemy mieć za co żyć przez kolejne miesiące. Ten rok jest trudny, suchy. Rolnicy czekają na deszcz jak na zbawienie. Stres z tym związany wynagradza sezon żniw. Jest ciężko, męcząco, ale w powietrzu unosi się piękny zapach, w oddali słychać kombajny – opowiada Wiktoria. Drugą rzeczą, którą ceni sobie najbardziej w swojej pracy, są pola:

- Uwielbiam po nich chodzić, patrzeć na rosnące rośliny. Czuję wtedy spokój i wiem, że dokonałam odpowiedniego wyboru. Rolnictwo daje mi mnóstwo satysfakcji oraz energii do dalszego działania - przyznaje młoda rolniczka.

Radzić sobie ze stresem pomagają Wiktorii także jej autorytety, przede wszystkim – mama. Jednak dziewczyna wiele uczy się także od swoich wykładowców, a także od kolegów z roku.

- Mam też nadzieję, że moja działalność w sieci zachęci kogoś do rolnictwa i pokaże, że to nie koniec świata, a przeciwnie - piękno i świetny pomysł na siebie - mówi Wiktoria.

Zuzanna Ćwiklińska

Pan Jerzy od wielu lat zajmuje się ogrodnictwem, to jego hobby. Ukończył technikum o określonym profilu i odpowiednie studia. Gospodarstwo Ogrodnicze Biogar, które jest przede wszystkim rodzinną firmą, założył już w 1998 roku i ciągle rozszerza jego ofertę o nowe gatunki roślin. Chociaż mężczyzna pochodzi z centralnej Polski, to miłość do żony skłoniła go do przeprowadzki na Podlasie. Tutaj też Jerzy Ogar zaangażował się w lokalny samorząd – był nawet wójtem gminy Dziadkowice. Pracował również w Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, ponieważ przyznaje, że rolnictwo i ogrodnictwo zawsze były mu niezwykle bliskie. Przy okazji pan Jerzy obserwuje powracającą modę na różne trendy, takie jak na przykład biodynamika czy permakultura, które już od lat znajdują się w przestrzeni jego zainteresowań.

Mężczyzna jest przekonany, że już sama bliskość przyrody pozytywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie człowieka, dlatego świat flory tak bardzo go fascynuje. Pan Jerzy doskonale wie, które rośliny mogą pomóc przy przeziębieniu, a które przy oparzeniach. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu zdaje sobie również sprawę z tego, jak ważne jest sadzenie w swoim otoczeniu określonych gatunków, które mogą na przykład oczyszczać powietrze z trujących substancji.

Zioła na targach staroci

Jerzy Ogar wraz ze swoimi uprawami oczywiście nie przegapi żadnego dnia targowego. Jest obecny na wszystkich okolicznych ryneczkach, ale odwiedza także większe imprezy, a nawet… targi staroci w Kiermusach. Co rośliny mają wspólnego z antykami? O to samo zapytali pana Jerzego organizatorzy. Mężczyzna z rozbrajającą logiką stwierdza, iż ma w swojej ofercie jabłonkę czy dyptam, które pojawiają się już w Biblii, a więc są dużo starsze niż jakiekolwiek starocie oferowane na sprzedaż w Kiermusach. Dzięki temu tokowi myślenia pan Jerzy już od dawna pojawia się na targach ze swoimi ukochanymi roślinami. A chętnych na nie nie brakuje!

Od liścia laurowego po miętę karmelkową

Za domem pana Jerzego rozciągają się szeregi tuneli i poletek z najróżniejszymi roślinami. Są wśród nich drzewka, krzewy, kwiaty, byliny i zioła. Zwłaszcza te ostatnie stanowią wielką dumę gospodarza. Wszystkie rośliny lecznicze oznacza on specjalnymi tabliczkami, na których wypisuje ich właściwości oraz odpowiednie stosowanie. Ogromną furorę robi zwłaszcza kilkanaście odmian mięty, za które Jerzy Ogar zdobył w 2014 roku na Targach Ogrodniczych w Szepietowie specjalną nagrodę. W kolekcji mężczyzny znajdują się mięty  grejpfrutowe, cytrynowe, mandarynkowe, ale także waniliowe czy czekoladowe, których aromat czuć dopiero po zaparzeniu. Zioła te wyprzedają się w mgnieniu oka. Ale w Gospodarstwie Biogar znajduje się także jeszcze wiele innych roślin.

Pan Jerzy poleca postawić na parapecie zwłaszcza paprocie, które oczyszczają powietrze na przykład z formaldehydu, który jest często jednym ze składników kleju montażowego i stolarskiego. Również aloes może okazać się przydatny, pomagając w gojeniu ran i oparzeń. W doniczce możemy uprawiać nawet liść laurowy. Jak zachwala Jerzy Ogar, świeże liście nadają potrawom bardziej intensywnego aromatu.

Jak zaznacza pan Jerzy, najważniejsze jest dla niego jednak zaufanie klienta. Nie zależy mu na dużym zysku, ale chce dotrzeć ze swoimi roślinami do potencjalnych zainteresowanych. Swoją pasję przenosi więc także w sferę internetową, gdzie na blogu opisuje działanie różnych znajdujących się w ofercie gospodarstwa roślin.

http://biogarogrod.blogspot.com/

Kamila Berthold
Fot. Urszula Arter/Podlaskie Centrum Produktu Lokalnego

Rolniczki to motor innowacji w polskich gospodarstwach – nie słabszy od przedstawicieli męskiej części branży. „Tygodnik Poradnik Rolniczy” docenia obecność kobiecej energii w rolnictwie, dlatego ufundował nagrody w III edycji konkursu „Rolniczki motorem innowacji w gospodarstwach rolnych w Polsce”. Stacja pogodowa powędrowała do Bożeny Jaszczowskiej, która prowadzi ekologiczne gospodarstwo „Sedina” w Dolicach w powiecie stargardzkim.

Bożena Jaszczowska z mężem Ryszardem i nagrodą. Tak, jak za każdym sukcesem mężczyzny stoi kobieta, tak za sukcesem kobiety stoi, dosłownie i w przenośni, mężczyzna

FOTO: Karolina Kasperek

– Oooo, to będzie elektronika!!! O, i prędkość wiatru. Zegar z budzikiem i datownikiem, synchronizacja czasu, bezprzewodowy czujnik temperatury i wilgotności powietrza, pogodynka, multiczujnik z baterią słoneczną, prędkość i kierunek wiatru, poziom opadów, higrometr, barometr, alert warunków pogodowych... – odczytywał Ryszard Jaszczowski, odpakowując stację meteo, którą jego żona Bożena otrzymała od „Tygodnika” jako laureatka trzeciego miejsca w konkursie zorganizowanym już po raz trzeci przez Krajową Radę Izb Rolniczych. Bożenę i Ryszarda Jaszczowskich odwiedziliśmy kilka lat temu, aby napisać o ich gospodarstwie, w którym królową jest róża. Teraz wróciliśmy, by wręczyć nagrodę i porozmawiać o tym, co się zmieniło, a co stało się już tradycją.

Były bank idealny na nowy dom i impuls do rozwoju gospodarstwa

Bożena i Ryszard w Dolicach mieszkają od dziesięciu lat. Ale historia ich gospodarstwa jest starsza. Kiedy mieszkali jeszcze w bloku w pobliskich Przewłokach, przejęli po rodzicach Bożeny kilka hektarów w dwóch kawałkach.

– Czasem trzeba było przyjechać na pole po trzy razy dziennie. Uprawialiśmy pomidory, dynię, kukurydzę cukrową, gorczycę, facelię. Jeszcze kiedy mieszkaliśmy w Przewłokach, w 2004 roku, otrzymaliśmy nominację do nagrody Perła w konkursie Nasze Kulinarne Dziedzictwo za przetwory z dyni. To dojeżdżanie stało się kłopotliwe, więc zaczęliśmy szukać czegoś bliżej pola. I znaleźliśmy ten dom, który kiedyś był siedzibą banku – mówią o budynku, w którym siedzimy i rozmawiamy.

Przetwory z róży nagrodzone na poznańskiej Polagrze

Przeprowadzili się i wpadli na nowy pomysł. Kiedy przechadzali się po okolicznych lasach, „podkradali” czasem dorodne owoce dziko rosnącej róży pomarszczonej. Nasiona oddali do szkółki i odebrali po roku dobrej jakości sadzonki. W 2006 roku na polu w Dolicach posadzili dwanaście tysięcy sadzonek. Z kilkudziesięciu wcześniej posadzonych krzaków zdążyli wyprodukować w tym samym roku konfiturę z całych płatków róży, za którą otrzymali nominację do Perły. Nie udało się, ale już w 2008 roku odbierali na poznańskiej Polagrze Perłę za przetwory z róży. Wtedy mieli już i syropy, i soki, i konfitury z owoców, i z płatków.

– Z urzędem marszałkowskim byliśmy w Brukseli na jarmarku z okazji jakiegoś święta. Po roku wróciliśmy. Przyszedł do nas jakiś Walon i pokazał kupiony u nas słoiczek z różą. Miał tam dosłownie odrobinę. Próbował po trochu wszystkiego i porównywał. Chciał mieć koniecznie to samo co przed rokiem. I okazało się, że chodziło o konfiturę z surowych ucieranych płatków. Znalazł! Sądziliśmy, że po takich poszukiwaniach weźmie zapas. Kupił jeden słoiczek – śmieją się Bożena i Ryszard.

Przetwory z róży pomarszczonej to flagowe produkty ekologicznego gospodarstwa Jaszczowskich

FOTO: archiwum

Zielone smażone pomidory według receptury z XIX wieku

Dziś ściany domu Jaszczowskich zdobi pięć Pereł. Oprócz przetworów z róży nagrodzone zostały również ich wino dolickie z owoców róży, nalewka z owoców czarnego bzu, konfitura z pomidorów i kiszone zielone pomidory. Tak, tak, pomidory.

– Dostaliśmy osobne nominacje za kiszone i za konfiturę z pomidorów, a Perłę otrzymaliśmy znów, jak za różę, łącznie. Zielone pomidory to po prostu niedojrzałe pomidory. Wpisaliśmy je nawet na Listę produktów tradycyjnych. Szukaliśmy wcześniej starych receptur, ponieważ konkurs wymaga takich z tradycjami. I znaleźliśmy stary niemiecki przepis w „Książce kucharskiej dla młodych małżeństw” z 1856 roku. Jedyne, co zmieniliśmy, to ocet na sok z cytryny – opowiada Bożena o ich nagrodzonym „wynalazku”.

Przez przypadek wytworzyli produkt wart krocie – ocet winny z pomidorów

Nie skończyło się na kiszonych zielonych pomidorach i konfiturze z nich. Wpadli na pomysł zrobienia wina z pomidorów. Podobno, kiedy zaczęli nim częstować znajomych, zgadywanie, z czego ten trunek, trwało godzinami. I nikt nie zgadł. A jak to przy chemicznych eksperymentach bywa, tak i tutaj „coś poszło nie tak”.

Kiedy po raz pierwszy rozlewali wino z pomidorów, wyschła rurka. I nagle okazało się, że z wina zrobił się ocet. Zmartwili się, że zmarnowało się trochę cennej cieczy. Ale jedna z córek zajrzała do Internetu. I okazało się, że ćwiartka octu winnego z pomidorów na świecie kosztuje krocie. Tak powstał kolejny produkt „Sediny”, a dziś Bożena i Roman mają w ofercie ocet winny z pomidorów i kilkanaście innych octów.

Produkt z polskiego gospodarstwa trafiają nawet do RPA i Japonii

Cała oferta „Sediny” natomiast liczy osiemdziesiąt produktów. Dlatego nie dziwi nagroda za całokształt dokonań. Jaszczowscy otrzymali „Klucz do polskiej spiżarni”. To nagroda przyznawana przez Kapitułę Krajową konkursu Nasze Kulinarne Dziedzictwo.

Wciąż przybywa na nie chętnych, bo ekologię Jaszczowscy mają nie tylko w nazwie firmy, ale również we krwi.

Karolina Kasperek
Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym nr 19/2022.

Turborolnik kocha gospodarstwo i kulturystykę

– W 2016 roku przeżyłem nawet niezapomnianą przygodę startując w zawodach w Sopocie, gdzie zająłem drugie miejsce w kulturystyce klasycznej. Ale po tych zawodach przekonałem się, że udział w nich nie porwał mnie na tyle, żebym poświęcił się temu na 100 procent i żyć od zawodów do zawodów.   

Byłem pewny, że całkowite podporządkowanie swojego życia kulturystyce, w moim przypadku nie wchodzi w grę, tym bardziej, że cały czas prowadziłem gospodarstwo – mówi Tomasz Symonowicz, który prowadzi 15-ha gospodarstwo w Jedzbarku w woj. warmińsko-mazurskim. 

Tubrorolnik znany w Internecie i w Dzień dobry TVN

Jednak zamiłowania do sportu nie porzucił. Do dziś regularnie ćwiczy na siłowni i jest trenerem personalnym. To na "siłce" dostał przezwisko, które teraz służy za wyróznik jego i jego gospodarstwa. 

– Ładnych kilka lat temu, gdy na siłowni mój dobry kolega patrzył jak ćwiczę, stwierdził, że ja jestem taki turbo rolnik. Od tamtej pory to określenie tak się przyjęło, że coraz więcej osób nazywało mnie Turborolnikiem, więc kiedy postanowiłem założyć Fanpage swojego gospodarstwa, to nawet nie musiałem się zastanawiać nad nazwą – wspomina Turborolnik.

To właśnie dzięki pasji do kulturystyki zrobiło się głośno o Tomaszu i po części o jego gospodarstwie. W 2021 roku jego zdjęcia podbiły Internet, przez co przeprowadzono z nim kilka wywiadów a do jego gospodarstwa w Jedzbarku na reportaż przyjechała ekipa „Dzień dobry TVN” .Siłacz z czasem stał się ekespertem od kur i jaj.

Od 18 roku życia Tomasz Symonowicz interesuje się kulturystyką, w 2016 roku startując w zawodach w Sopocie zajął drugie miejsce w kulturystyce klasycznej, jest trenerem personalnym i regularnie ćwiczy na siłowni

FOTO: Monika Kopaczel-Radziulewicz

Jednak główne zajęcie Turborolnika to prowadzenie gospodarstwa w Jedzbarku. Jego pola są obsiewane pszenicą niezbędna do skomponowania mieszanki paszowej dla kur. Sieje także wies dla koni, sadzi ziemniaki oraz uprawia dynię i ogórki.

Ale od ponad 5 lat podopiecznymi gospodarza są kury, z którymi przeszedł już wiele, czytał, podpytywał doświadczonych hodowców, uczył się na własnych błędach. Ogólnie, był nieco rozczarowany budując stado, ponieważ kury, które kupował, wyglądały bardzo różnie.Dopiero po pewnym czasie hodowca wiedział, że popełnił podstawowy błąd przy budowie stada, bo kolejne partie pochodziły z różnych gospodarstw.

– Nie można kupić sobie 10 kur u tego hodowcy, 10 sztuk na rynku i 20 u pana Stasia sąsiada. Wystarczy, że kilka sztuk będzie chorych i zaraz zachorują wszystkie. Człowiek uczy się na błędach i dziś wiem, że stado powinno pochodzić w 100 procentach z jednego miejsca. Powinno być w jednym wieku, zaszczepione i wówczas będzie zdrowe, będzie się niosło i nie będzie sprawiało problemów – wyjaśnia hodowca.

Kurnik idealnie wyposażony

Obecnie w jego gospodarstwie są dwa kurniki z wybiegami, w których przebywa łącznie około 350 sztuk kur dwóch ras – tzn. high line i leghorn.

Rolnik wspominając swoje początki z kurami wyznaje, że kurnik był też nie do końca dostosowany, ale systematycznie i w miarę możliwości realizował kolejne punkty swojego planu. Jednym z najważniejszych była wentylacja w obiekcie, bo tego zawsze najbardziej brakowało.

– W tej chwili mam w kurniku centralne ogrzewanie i dodatkowe oświetlenie, które przydaje się w okresach z mniejszą ilością słońca. Staram się stworzyć moim podopiecznym jak najlepsze warunki do życia i produkcji. Dzięki temu nie mam drastycznych spadków nieśności np. w okresie zimowym, gdy jest zimno i brakuje światła, u mnie kury tego nie odczuwają – wyjaśnia rozmówca.

Średnia nieśność to ponad 200 do 300 jaj na dobę.

Bohater wychowany na wsi

Adam Kszczot: dzięki pracy w gospodarstwie zostałem mistrzem

Turbo jaja” z wolnego wybiegu

Na pomysł „Turbo jaj” wpadła żona rolnika – Martyna, która zrobiła mu niespodziankę i stworzyła naklejki na pudełka do jajek i od tej pory Turborolnik Tomek i „Turbo jaja” z wolnego wybiegu są znane i rozpoznawalne nie tylko na Warmii.

Jeżeli chodzi o sprzedaż jaj, to w większości są to stali odbiorcy. Najpierw byli sąsiedzi, znajomi, później znajomi znajomych i tak to się rozeszło pocztą pantoflową, że w tej chwili jajka schodzą bezpośrednio spod kury. Rolnik dostarcza także jaja do wybranych sklepików w Olsztynie.

"Turbo jaja" to pomysł pani Martyny, który doskonale się sprawdził, a hodowca może dumnie prezentować swój wizerunek na opakowaniu, bo wie, że od lat gwarantuje świeżość i jakość i z tego jest znany

FOTO: Monika Kopaczel-Radziulewicz

Pan Tomasz podkreśla, że jest idealnie, bo dzięki temu, że jajka rozchodzą się na bieżąco, ma pewność, że trafiają do konsumenta świeżutkie. Nie leżą w chłodni i nie czekają na swoją kolej.

3 konie dumą Martyny, żony Turborolnika

W gospodarstwie są także trzy konie: 10-letni wałach, oczko w głowie żony pana Tomasza, Martyny oraz dwa młode konie sportowe, które właściciele gospodarstwa przywieźli 2 lata temu z Belgii, jako półroczne odsadki. 

Rasa Leghorn z czasem będzie wiodła prym w gospodarstwie, ponieważ sprawdza się doskonale, nie jest zbyt wymagająca jeżeli chodzi o sam chów, a nawet zużywa mniej paszy niż kury innych ras

FOTO: Monika Kopaczel-Radziulewicz

Cały reportaż z gospodarstwa Turborolnika do przeczytania w "Tygodniku Poradniku Rolniczym".

Dr inż. Monika Kopaczel-Radziulewicz

Adam Kszczot jest wielokrotnym medalistą mistrzostw Europy, halowych mistrzostw Europy, mistrzostw świata oraz halowych mistrzostw świata. Reprezentował Polskę na drużynowym czempionacie Starego Kontynentu oraz w meczach międzypaństwowych.

Osiągnął wynik 1,43.30 na dystansie 800 m, który jest drugim w historii polskiej lekkoatletyki, pierwszy należy do Pawła Czapiewskiego. Rekordzista kraju w biegu na 800 metrów w hali.

W tym roku skończył 33 lata i zakończył zawodową karierę. Jednak ze sportem nadal pozostanie związany.

Gdyby nie został sportowcem , prawdopodobnie związał by swoją przyszłość z rolnictwem. W najbliższym czasie będzie ekspertem i komentatorem lekkoatletycznych zawodów na antenie Polsatu Sport.

Było warto, choć nie było łatwo i nikt tego nie obiecywał

– Udowadniałem sobie przez wiele lat, niepotrzebnie wcale, że mimo pochodzenia ze wsi, mogłem znaleźć się na arenach międzynarodowych przed wielotysięczną widownią i być bohaterem tych spektakli. Sport stał się moim życiem. Nikt nie powiedział, że będzie łatwo, ale nikt też nie powiedział, że nie będzie warto. Było warto – mówi sportowiec.

W wywiadzie udzielonym Polsatowi Sport, Adam Kszczot ujawnia, że nie boi się sportowej emerytury, ponieważ ma plany na przyszłość oraz wiele ścieżek, którymi może kroczyć, np. pracować w rodzinnej firmie związanej z branżą elektroenergetyczną czy uczestniczyć w symulacjach wysokogórskich wspomagających sportowców.

Sportowiec jest także zadowolony ze swojej kariery i jej przebiegu. Praca i wysiłek, który włożył procentowała, choć kosztowało to wiele wyrzeczeń. Co więcej, Adam Kszczot nigdy nie wystdził się, że pochodził ze wsi. Ta świadomość go nie ograniczała, a właściwie pozwala sięgać po najlepsze tytuły na międzynarodowych arenach

Sportowiec, tak jak rolnik, wykonuje bardzo ciężką pracę

Jak sam przyznaje, o karierze sportowca decyduje nie tylko talent, ale przede wszystkim ciężka praca, zwłaszcza głową. Talent to tylko 25-30 proc. Ludzi utalentowanych ponadprzeciętnie jest tylko 4 proc., z czego tylko ok. 1 % wykorzystuje go w pełni.

Sportowiec podkreśla, że jego talent do biegania odkryli nauczyciele i jest im bardzo wdzięczny, że go w tym kierunku pokierowali. Reszta to wspomniana ciężka praca i szczęście do dobrych ludzi.

Kszczot nie planował zostać lekkoatletą

Biegacz wspomina, że jako dzieciak pracował w rodzinnym gospodarstwie. Ale celem było zdobycie wykształcenia, tak aby wieść dobre życie w przyszłości. Praca na roli nauczyła go, że zbierasz plon, ale już planujesz, co zasiejesz na tym polu w kolejnym sezonie. Tak samo jest w sporcie.

Sportowiec bardzo dobrze wie, że rolnictwo i sport to bardzo ciężki kawałek chleba.

Oprac. Natalia Marciniak-Musiał