StoryEditorDepresja u młodzieży

Moje dziecko się tnie. Co z tym zrobić?

16.04.2023., 15:00h
Zachowania autoagresywne wśród młodzieży mogą zdarzyć się w każdej rodzinie. To niestety sposób na nieradzenie sobie z trudnymi emocjami i przykrymi, a wręcz bolesnymi zdarzeniami życiowymi. Młodzi ludzie są wyjątkowo wrażliwi, a więc reagują ze wzmożoną siłą.

Statystki w kwestii samookaleczeń nie są precyzyjne, ponieważ wiele z nich jest ukrywanych, nawet rodzice nie orientują się, że ich dziecko ma problem z autoagresją. Według danych, samouszkodzenia dokonuje 13-42 procent młodych ludzi. To sporo.

Czym jest autoagresja?

Samookaleczenia to intencjonalne uszkadzanie powierzchni ciała bez celów samobójczych. Występowanie samookaleczeń u dzieci (poniżej 11. roku życia) szacuje się na 7-8 procent, a u nastolatków 15-20 procent (za PAP Media Room).

Samouszkodzenia umiarkowane impulsywne

To płytkie nacięcia skóry ostrymi narzędziami: żyletką, nożem, kawałkiem szkła, ostrzem temperówki. Ale nie tylko. Może to być też przypalanie skóry, drapanie, bicie, gryzienie, podduszanie. Te akty są reakcją na silne napięcie, mają charakter impulsu. Jeśli młody człowiek w odpowiedzi na kryzys okalecza się nie więcej niż pięć razy w ciągu ostatniego roku, to mamy do czynienia z samouszkodzeniach epizodycznymi. Jeśli są jedynym sposobem na radznie sobie z napięciem – nazywa się je chronicznymi.

Inne zachowania autodestrukcyjne:

  • anoreksja,
  • bulimia,
  • ortoreksja,
  • alkoholizm,
  • narkomania,
  • unikanie leczenia swoich chorób.

Samookaleczenia – skąd się biorą?

Specjaliści podkreślają, że autoagresja to sposób na radzenie sobie z własnymi emocjami. Towarzyszy jej uczucie smutku, przygnębienia, samotności, niezrozumienia, braku zainteresowania ze strony innych. Sama w sobie może przynieść ukojenie i poczucie kontroli nad własnym ciałem. Bywa formą kary i rozładowywania gniewu. Autoagresja jest uzależniająca. Bardzo często nie towarzyszy jej ból, a wręcz ulga. Ale jest i tak, że stanowi karę za popełnione błędy. W tym wypadku ból jest pożądany.

image

Depresja u młodzieży

FOTO: Envato Elements

– Przyczyny samookaleczeń można więc podzielić na te skoncentrowane na sobie (jak regulacja emocji czy samokrytyka) oraz skoncentrowane na innych (wywieranie wpływu na otoczenie). Notuje się przypadki, w których po jednym czy dwóch aktach samouszkodzenia osoba porzuca definitywnie dalsze wyrządzanie sobie krzywdy, inni natomiast wpadają w błędne koło, manifestując zachowanie o cechach uzależnienia, tkwiąc w cierpieniu, uznają samookaleczenie jako jedyny sposób radzenia sobie z wyzwaniami dnia codziennego – analizuje lek. Patryk Główczyński ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, Katedra Psychiatrii, Tarnowskie Góry Szpital Powiatowy im. Hagera w Tarnowskich Górach (cyt. za PAP Media Room).

Powody autoagresji

Taka podatność może być dziedziczna. Ryzyko zwiększa zjawisko przemocy rówieśniczej czy wykluczenia; przemoc w rodzinie, alkoholizm, wykorzystywanie seksualne, traumatyczne przeżycia, niska odporność psychiczna.

Jak pomóc dzieciom?

Zachowania autoagresywne wzbudzają lęk i poczucie winy u dorosłych. – Z jednej strony lęk może sprawić, że dorośli zrozumieją powagę sytuacji i zyskają ogromną mobilizację do działania. Niestety, czasami niepokój o zdrowie lub życie przekłada się na presję dorosłych, aby jak najszybciej powstrzymać młodą osobę przed wyrządzaniem sobie krzywdy. Pojawiają się wtedy: sprawdzanie i pilnowanie (>>Pokaż swój brzuch, bo muszę sprawdzić, czy znowu się nie pocięłaś<<), przekonywanie (>>Nie powinieneś się tak krzywdzić, bo...<<); proszenie i wymuszanie zobowiązań do natychmiastowego zaprzestania zachowań autoagresywnych (>>Proszę, nie myśl więcej o cięciu. Skończ z tym natychmiast. Zrób to dla mnie<<) – podkreślają autorki publikacji pt. „Młodzi w kryzysie” przygotowanej przez Urząd m.st. Warszawy.

image

Depresja u młodzieży

FOTO: Envato Elements

Okazuje się, że nie można ani panikować, ani umniejszać tego, co się dzieje: – Niestety, wielu dorosłych w zetknięciu z aktami autoagresji wciąż odczuwa silną złość i postrzega je jako skierowane przeciwko sobie prowokacje (>>Robi mi na złość. Chce mi dokuczyć i zdenerwować<<) lub manipulacje (>>Próbuje na mnie coś wymusić. Chce w ten sposób osiągnąć swoje perfidne cele<<). Pojawia się wtedy straszenie (>>Jeśli nie przestaniesz, możesz być kaleką do końca życia<<), zawstydzanie (>>No, pochwal się, jakie głupoty ostatnio zrobiłeś<<), obwinianie (>>Nie pomyślałaś nawet, co by poczuł twój młodszy brat, gdyby zobaczył, co sobie robisz<<), potępianie, karanie (>>Jesteś obrzydliwy w tym, co robisz. Jeśli jeszcze raz to zrobisz, popamiętasz. Masz szlaban na wszystko<<). W tego typu reakcjach opiekunowie błędnie zakładają, że nastolatek ma pełną kontrolę nad zachowaniami autoagresywnymi i jeśli go umiejętnie do nich zniechęcą, zaprzestanie takich praktyk – tłumaczą specjalistki.

Postępowanie w przypadku autoagresji dziecka:

  • empatia, bez zmuszania do rozmowy, bez komentowania i oceniania,
  • konsultacja specjalistyczna z lekarzem psychiatrą,
  • bycie przy dziecku,
  • zrozumienie problemu,
  • nauczenie dziecka, co może zrobić, aby nie stosować autoagresji.

Lista negatywnych zachowań zastępczych (wg autorek publikacji pt. „Młodzi w kryzysie”):

  • „pstrykanie” gumką-recepturką w nadgarstek;
  • przykładanie kostki lodu;
  • trzymanie kostki lodu w dłoni, w ustach (na języku, pod językiem, dociśniętą do zębów);
  • wkładanie dłoni do lodowatej wody;
  • rozgryzanie pieprzu, ziela angielskiego;
  • klaskanie w dłonie aż ścierpną;
  • uciśnięcie miejsca;
  • lodowaty lub gorący prysznic;
  • płukanie ust bardzo mocnym płynem do jamy ustnej;
  • pisanie po ciele czerwonym długopisem, markerem;
  • przyklejanie plastrów;
  • opisanie aktu samouszkodzenia.

image
Samotni w sieci

Niepokojąca samotność dzieci w czasach TikToka i Instagrama

Nowe nastawienie do świata

Dzieciom bez względu na wszystko należy pokazywać optymistyczną stronę życia, okazywać im przyjaźń i szacunek, pozwalać na kreatywność, uczyć uważności, zarażać potrzebą aktywności fizycznej, uczyć dążenia do celu i obdarzać bezwarunkową miłością.

Oprac. Angelika Drygas

fot. envato elements

Źródło informacji: PAP Media Room, Serwis Zdrowie

pogoda
Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
24. luty 2024 21:20