Wśród osób spożywających co najmniej jedno jabłko dziennie stwierdzono, między innymi mniejszy wskaźnik zachorowalności na różne rodzaje chorób nowotworowych oraz poprawę funkcjonowania płuc. Wskazuje się również obniżenie ryzyka wystąpienia zawału i cukrzycy typu II. Korzystne oddziaływanie jabłek na organizm ludzki związane jest przede wszystkim z obecnością składników polifenolowych o silnych właściwościach przeciwutleniających. Pozytywne działanie fitozwiązków zawartych w jabłkach jest szczególnie widoczne, gdy owoce zjadane są w całości. Pomimo swoich niezwykłych właściwości, jabłka, jak wszystko prawie można przedawkować i długotrwałe ich spożywanie w liczbie powyżej czterech owoców dziennie może okazać się szkodliwe dla gospodarki cukrowo-lipidowej organizmu. To jednak uwaga kierowana tylko do specyficznej grupy najgorętszych miłośników tych owoców, gdyż analiza trendów konsumpcji jabłek w Europie wskazuje na nieco inne problemy.
[envira-gallery id="41914"]
Badania w 7 krajach
Badanie dotyczące zwyczaju jadania jabłek przeprowadzono wśród mieszkańców 7 europejskich państw w grupie 4271 respondentów w wieku od 15 do 70 lat. Uczestnikami badania były osoby, które zgodziły się wziąć udział w testach konsumenckich nowych odmian jabłek. W większości krajów badania przeprowadzano w centrach handlowych dużych miast, takich jak Barcelona, Madryt, Hamburg, Rzym, Utrecht, Zurych, Paryż. W Polsce miejscem zbierania ankiet była Warszawa. Swój zwyczaj konsumowania jabłek respondenci określali sami odpowiadając na pytanie: „Jak często Pan/Pani jada jabłka”, przy czym ze względu na sezonowość proszeni byli o rozważenie okresu, w którym jabłka są dla nich dostępne. Ankietowani mieli do wyboru 4 odpowiedzi: (1) 0 jabłek tygodniowo, (2) 1-2 jabłka tygodniowo, (3) 3-5 jabłek tygodniowo i (4) więcej niż 5 jabłek tygodniowo. Wszystkie dane zebrano w lutym 2007 r.
Młodsi jedzą mniej
Wynik wskazujący, że ponad 60% dorosłych mieszkańców Europy zjada trzy lub więcej jabłka tygodniowo można właściwie uznać za satysfakcjonujący, szczególnie, że koncentrując się na własnym podwórku ten odsetek dla Polski wynosi aż 82,3% (tabela 1). Inne uzyskane dane (tabela 2) powinny jednak zwrócić uwagę uważnego czytelnika, gdyż wyraźnie wskazują, że popularność konsumpcji jabłek silnie zależy od wieku respondentów. O ile można powiedzieć, że zwyczaj jadania przysłowiowego jednego jabłka dziennie (wskazanie >5 jabłek tygodniowo) jest popularny wśród osób starszych, to nie jest to już zachowanie częste w najmłodszej grupie respondentów. Dla tej grupy dominujący jest zwyczaj zjadania 1-2 jabłek tygodniowo. Co więcej, grupa ta częściej niż pozostałe deklarowała brak zwyczaju jadania tych najpopularniejszych owoców naszej strefy klimatycznej. Powyższa obserwacja, niepokojąca zarówno dla producentów, jak i żywieniowców, została potwierdzona we wszystkich badanych krajach europejskich (wykres). Nie jest to co prawda informacja zupełnie zaskakująca, gdyż dostępne badania socjologiczne i epidemiologiczne, w tym raporty Światowej Organizacji Zdrowia, wskazywały już wcześniej tendencje niedostatecznego spożycia owoców i warzyw przez młodzież, jednak prezentowane dane bezwzględnie je potwierdzają i powinny skłaniać do refleksji.
Winna jakość
Dlaczego młodzi ludzie coraz mniej chętnie sięgają po jabłka? Jedną z podstawowych przyczyn wydaje się brak dostępności owoców o wyrównanej, powtarzalnej jakości dostosowanej do oczekiwań poszczególnych grup konsumentów. Choć na przykładzie Polski należy przyznać, że oferta odmianowa zarówno w supermarketach, jak też w osiedlowych warzywniakach jest coraz bogatsza, to sama strategia obrotu owocami wciąż kuleje i zwłaszcza w sezonie wiosennym trudno o jabłka jędrne i soczyste. Młodzież łatwiej zniesie niedoskonałości smakowe owocu niż brak chrupliwości czy oznaki mączystości. Nie zawsze jest to wina wyłącznie dystrybutora. Owoce kupione w sobotę i przetrzymywane w temperaturze pokojowej do następnego piątku na pewno nie zachwycą nastolatka. Narastająca niechęć do konsumpcji jabłek może mimochodem wypływać ze złych nawyków przechowywania jabłek w domu konsumenta, i dodatkowo być potęgowana dostępnością oraz przystępną ceną innych atrakcyjnych przekąsek. Na podstawie doświadczeń amerykańskich, można przewidywać, że oczekiwania konsumenta w kierunku preferencji dla jabłek jędrnych i soczystych będą systematycznie wzrastać w miarę upowszechnienia technologii MCP. Aktualne obserwacje handlowców w USA, gdzie owoce MCP są łatwo dostępne, skłoniły ich do stwierdzenia, że jabłka o jędrności poniżej 15 funtów (~75 N) przestają być przydatne handlowo. Owoce po MCP o bardzo „wyśrubowanej” jakości tekstury systematycznie wypierają z rynku owoce łatwo mięknące, takie jak na przykład ‘Red Delicious’.
Kobiety częściej
Wracając do danych ankietowych prezentujących częstotliwość konsumpcji jabłek, na wykresie widoczny jest też drugi ważny i niestety niekorzystny społecznie trend. Mężczyźni rzadziej niż kobiety konsumują jabłka i tendencja ta jest widoczna we wszystkich badanych krajach. Wyjątek stanowili panowie reprezentujący najstarsze grupy wiekowe w krajach południowych: Hiszpanie, Włosi i Francuzi. Generalnie mężczyźni znani są z mniejszej determinacji w dążeniu do zdrowego odżywiania niż kobiety, nie przeszkadza to jednak, aby jako grupa większego ryzyka zachorowań na choroby cywilizacyjne, mogli skorzystać z dobroczynnego wpływu jedzenia jabłek. W tym celu, oprócz satysfakcjonującej oferty rynkowej niezbędna wydaje się kampania informacyjna skierowana konkretnie do męskiej grupy konsumentów. Sceptykom wątpiącym w sens tego typu działań autorki polecają zapoznanie się z sukcesem kampanii społecznej „6 om dagen” zainicjowanej w 2007 roku w Danii, współfinansowanej przez tamtejsze Ministerstwo Zdrowia, propagującej korzyści płynące z jedzenia owoców i warzyw (
http://6omdagen.dk/english_why.shtml). Szczególnej uwadze polecamy plakat reklamowy skierowany do najtrudniejszej grupy odbiorców w kwestii zdrowego odżywiania, jakimi, niezależnie od grupy wiekowej, są mężczyźni. (
http://kommunikationsmaaling.dk/wp-content/uploads/billede-7.png).
Uwaga: Wyniki badań prezentowane w artykule są częścią Projektu Unijnego „ISAFRUIT” pt. „Zwiększanie spożycia owoców poprzez międzydyscyplinarne podejście prowadzące do uzyskania wysokiej jakości produktu za pomocą zrównoważonych i bezpiecznych dla środowiska metod” finansowanego przez Komisję Europejską w ramach 6 PR UE (Contract no. FP6-FOOD–CT-2006-016279).
Zastrzeżenie: Treści i opinie zawarte w niniejszej pracy są wyrazem opinii autorów i w żadnym razie nie mogą być uważane za oficjalne stanowisko Komisji Europejskiej.
fot. 1-2 D. Kruczyńska
